34 · Bemidbar Bemidbar

PARASJA VAN DE WEEK onderbouw 25a

Bemidbar

במדברDoor: Rav R. Evers

Hebben jullie wel eens van een oude minhag. gewoonte gehoord? Sjawoe’ot is het feest van de minhagiem. Ik ga jullie nu vertellen hoe de kinderen 200 of 300 jaar geleden voor het eerst naar school gingen. Heel indrukwekkend was dat. hoe die jonge kinderen vroeger voor het eerst naar school gingen. Dat was vroeger maar soms gebeurt het nog steeds.

Sjawoe’ot-ochtend worden kinderen van ongeveer 3 jaar. in een talliet gewikkeld. de sjoel binnengedragen. Op een speciaal tablet worden de letters van het Iwriet alfabet geschreven en met honing ingesmeerd.

De leraar leest elke letter voor en het kind herhaalt ze. Daarna mag het kind een beetje van de honing proeven. Op speciale honingkoeken worden verschillende pesoekiem geschreven. Sommige mensen hebben de minhag eieren met pesoekiem te beschilderen. Nadat de kinderen de pesoekiem hebben gelezen. mogen zij de koek en het ei opeten.

De grote geleerde Rabbi Ja’akov Emden (1697-1776) klaagt erover. dat de deze minhag van het naar school brengen niet meer gedaan werd in zijn tijd: “Hoe heeft het dan kunnen gebeuren. dat dit niet meer gedaan wordt? Waarschijnlijk een gevolg van domheid”.

Ook deze minhag heeft te maken met Matan Tora. Voordat Hij de Tora gaf van het Joodse volk. vroeg Hasjeem een garantie. dat de Tora ook later nog geleerd zou worden.

Het volk stelde eerst voor. dat de opa’s en oma’s - ouden van dagen garant zouden staan voor het behoud van de Tora. Maar dit vond Hasjeem niet goed.

Toen stelden zij voor. dat de Rabbijnen garant zouden staan; ook dit werd verworpen.

Tenslotte schoof het volk hun kinderen naar voren. Hasjeem vond de kinderen als zekerheid van de toekomst oke.

Een ‘aardige’ Midrasj? Nee! Een zeer diepe gedachte: het Jodendom is niet alleen voor Rabbijnen of voor mensen met veel vrije tijd of opa’s en oma’s.

Hoewel de Tora niet alleen voor kleine kinderen is. vond HaSjeem de jeugd als garantie voor de toekomst van Am Jisra’eel acceptabel.

Want wanneer de jeugd niet op jonge leeftijd de Tora leert. zullen zij de Tora ook op latere leeftijd niet leren. En de jeugd is de enige zekerheid voor het voortbestaan van het Joodse volk als “volk van de Tora”.

Wist je dat…..

…de Bnee Jisra’eel op heel veel verschillende momenten geteld werden?

…toen ze naar Mitsraim kwamen ze maar met zeventig mensen waren maar na de jetsiat Mitsraim er meer dan 600.000 mannen tussen de 20 en de 60 waren?

…er dus ook 600.000 vrouwen tussen de 20 en 60 moeten zijn geweest. en heel veel kinderen en ouderen. alles bij elkaar wel meer dan 3 miljoen?

VERHAAL !!

Eli: “Van alle volken zijn wij uitgekozen voor de Tora. Zijn wij iets bijzonders? Uitverkozen zijn is geen voorrecht maar alleen meer verantwoordelijkheid”.

Channa: “Ja. wij zijn extra verantwoordelijk. Aan de voet van de berg Sinai werd de Tora door de Bnee Jisra’eel aangenomen. zonder voorwaarden vooraf!”

Jinon: “Weet je hoe dat heet? ‘Na’ase wenisjma’ – eerst zullen wij doen. later zullen wij de geboden misschien begrijpen”.

Jair: “Dat lijkt onlogisch. Normaal willen wij opdrachten eerst kunnen begrijpen. Pas daarna zijn wij bereid ze uit te voeren. Dat kun je ook begrijpen uit je lichaam. Als je wilt. dat je lichaam goed functioneert. dan moet je eerst voedsel en zuurstof tot je nemen voordat je begrijpt hoe je maag. darmen en longen werken bij het bij het spijsverteringsproces en de ademhaling”.

Azarja: “Leren over eten en zuurstof kan niet in de plaats komen van eten en ademhalen. Hetzelfde geldt voor je ‘jiddisje nesjomme’: wil die gezond blijven dan moeten we eerst de ingrediënten. die Hasjeem het beste kent en in het Tora-recept heeft voorgeschreven. tot ons nemen. Pas daarna mogen we hopen. dat we geestelijk gezond zijn. Dus moeten we de Tora niet alleen leren maar ook doen. Sjawoe’ot kent geen dingen als loelav. soeka en matsa omdat je de woorden van Hasjeem. zoals de Tien Geboden. de Aseret hadibrot. ook niet kan zien. Dat waren alleen maar gesproken woorden!”.

Toch wens ik jullie een mooie Jom tov met die heerlijke kaaskoek!

Sjabbat Sjalom!

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

PARASJA VAN DE WEEK middenbouw 25b

Bemidbar במדבר

Door: Rav R. Evers

Bemidbar betekent ‘in de woestijn’. De Tora heeft oog voor de omgeving. Onbekend is wat de Tora zegt over de relatie mens-milieu. Op Sjawoe’ot worden de bomen en planten door Hasjeem beoordeeld voor het volgende jaar. Har Sinai stond bij het geven van de Tora in volle bloei. Hasjeems aanwezigheid in de dorre woestijn veranderde die kale berg in een weelderige Keukenhof.

De belangstelling voor het milieu is in korte tijd de zorg van iedereen geworden.

In Joodse kring is nog niet zo veel aandacht besteed aan de milieuproblematiek. Dit betekent echter niet. dat onze Chagamiem – er zelfs meer dan tweeduizend jaar geleden al over nagedacht hebben – en jullie weten. dat de Chagamiem er al over spraken en schreven.

Wat een een vooruitziende blik! Wie in de oude wereld had duizenden jaren geleden kunnen denken dat anno 2010 het milieu wereldprobleem nummer één zou worden?zelfs meer dan tweeduizend jaar geleden – er al over spraken. Integendeel.

In de oudste Midrasjiem komt iets opmerkelijks voor: “Nadat HaSjeem Adam had geschapen. leidde hij hem rond in Gan-Eden. ”Zie Mijn werken”. zei Hij. “zie hoe fraai alles is! Alles heb Ik voor jou geschapen. Houd de natuur in stand en vernietig Mijn wereld niet. Want als jij onvoorzichtig omgaat met het milieu. is er niemand. die het kan herstellen”.

Het probleem van geluidsoverlast. stank en opvliegende deeltjes was er al.

VERHAAL!!

Eli: ”Ik ken nog een andere mooie minhag. De Rabbijn wil. dat wij de sjoel op Sjawoe’ot met bloemen en planten versieren. Ook weer een minhag met een diepere betekenis. Zo willen sommigen hierin een hint zien op het oeverriet. waarin Mosje door zijn moeder verstopt werd”.

Ariella: “Ja. Mosje werd geboren op 7 Adar. Zijn moeder kon hem drie maanden lang thuis verborgen houden voor Egyptische soldaten. Op 6 Siewan – dezelfde datum. waarop 80 jaar later de Tora zou worden gegeven – legde zij hem in de Nijl. Daarom versieren wij de sjoel met planten. die 3402 jaar geleden Mosje Rabbenoe verborgen”.

Sjlomtsion: “Andere mensen zien hierin een herinnering aan de berg Sinai. die toendertijd met groen bedekt was”.

Benajahoe: “Sommigen zien deze minhag aangeduid in een mooi verhaal uit de Midrasj. die het grote belang van de Tora benadrukt. Je kan het vergelijken met een koning. die een prachtige siertuin aanlegde. met rozen en gladiolen. Enige tijd later bleek zijn tuin overwoekerd door doornen en distels. brandnetels en prikkels. De koning stond op het punt om de tuin weer om te ploegen. Maar op het laatste moment ontdekte hij een schitterende roos. Hij zei toen: “ten behoeve van deze bloem zal de tuin gered worden!”. Maar wat betekent dit verhaal? Want het wil ons een les leren!”.

Elisja: “De tuin is de wereld. die Hasjeem had geschapen. De doornen. brandnetels en distels waren de slechte mensen en de roos is de Tora. In deze Midrasj wordt de hoop uitgesproken. dat de Tora de mensheid van slechts zal behoeden. Ter herinnering daaraan wordt de sjoel versierd met planten en bloemen”.

Ariella: ”In Bemidbar werden de Bnee Jisra’eel geteld. Er waren bijvoorbeeld 22.000 mannen in de stam Levuie. Tellen is ook een uiting van liefde (zegt Rasji). Jullie kennen allemaal Oom Dagobert. die zijn geld steeds telt omdat hij daar zo veel van houdt. Ramban meent. dat de telling ons attent moet maken op Hasjeems goedheid. Nog maar 210 jaar geleden kwam de familie van Ja'akov met zeventig zielen naar Egypte. Nu. vlak na jetsiat Mitsraimwaren er alleen al meer dan zeshonderdduizend mannen tussen de 20 en de 60 jaar! Dus waren er ook 600.000 vrouwen tussen de 20 en de 60 jaar. En er waren nog heel veel kinderen en ouderen. die ouder dan 60 waren. Ik denk. dat er wel 3 miljoen Joden Egypte zijn uitgetrokken!”.

Jechiel: “Weten jullie dat er bij ons niet per hoofd geteld wordt? Je moet daarmee een beetje oppassen. In Sjemot (30:12) staat al. dat wanneer je “de Bnee Jisra’eel telt iedereen verzoening voor zijn ziel aan Hasjeem moet geven want dan zal er geen plaag ontstaan”. De getelden moeten allemaal een halve sjekkel geven. zodat je de munten telt en daardoor weet hoeveel mensen er zijn.

Sjabbat Sjalom!

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

PARASJA VAN DE WEEK bovenbouw 25c

Bemidbar במדבר

Door: Rav R. Evers

We gaan 3322 jaar terug in de tijd. terug naar een woest. onherbergzaam oord: Midbar Sinai. de Sinai-woestijn waar niets groeit of bloeit. Een donderslag bij heldere hemel. bliksemschichten. de belangrijkste gebeurtenis uit de geschiedenis van de mensheid zal zo meteen plaatsvinden voor de ogen van 600.000 volwassen getuigen.

Maar. waar is het Joodse volk? De Midrasj meldt het toppunt van chotspe: op de dag dat het Joodse volk uitverkoren zou worden tot mamlechet kohaniem – een koninkrijk van priesters – en goi kadosj – een heilig volk – had zij zich verslapen!

De pasjtaniem. de eenvoudige verklaarders leggen uit. dat de Joden vermoeid waren van de woestijnreis. Na een stevige nachtrust hoopten zij goed voorbereid te zijn op de Openbaring van HaSjeem. Andere meforsjiem graven echter dieper; dat de Joden zich vlak voor Matan Tora versliepen kan niet alleen het gevolg zijn van een lange mars door de woestijn. De Joden versliepen zich expres omdat zij meenden in slapende toestand meer van HaSjeems Openbaring te kunnen vatten dan in wakende toestand.

In waaktoestand kan ons bewustzijn alleen dingen die we zien en horen met onze ogen en oren verwerken. In slaaptoestand zijn wij soms in staat iets van de hogere werelden te vatten. De meeste profeten zagen slechts visioenen in hun dromen.

In onze dromen wordt ons soms en blik in Hemelse sferen gegund. De Joden bij de Sinai wilden van deze eenmalige ervaring zoveel mogelijk ‘meenemen’ en dachten. dat zij er goed aan deden te blijven slapen.

Mosje Rabbenoe maakte hen wakker omdat de essentie van het Jodendom nu juist niet bestaat uit zweverige en dromerige gedachten. Het Jodendom is een geloof van de wakkere realiteit en dient temidden van het volle leven te worden uitgedragen. Om deze foutieve benadering van onze voorouders te verbeteren. leren wij nog steeds de hele nacht van Sjawoe’ot door.

Deze minhag wordt ook in Nederland nog in ere gehouden. Hiervoor werd een speciale “tikkoen” (orde van leren) samengesteld. waarin stukjes uit de Tora en Misjna. de Zohar en een opsomming van de 613 ge- en verboden voorkomen. Ieder van de aanwezigen leest op zijn beurt een stukje uit deze tikkoen voor.

In de Kabbala wordt óók om een andere reden aangeraden de nacht wakend en lerend door te brengen. De Tora is het sieraad van Am Jisra’eel en de Openbaring op har Sinai was als het ware de bruiloft van het Joodse volk. Het is goed om de sieraden van de bruid voor te bereiden in de nacht voor de bruiloft.

VERHAAL!!

Eli: “Wat is Sjawoe’ot toch een mooi feest! Sjawoe’ot in het jaar 2448 verbond het Joodse volk zich voor eeuwig aan HaSjeem en beloofde HaSjeem het Joodse volk niet te verruilen voor een andere natie. Rabbi Chajiem Ibn Atar (1696-1743) zegt daarom ook. dat het Wetgevingsfeest in plaats van Sjawoe’ot (wekenfeest) eigenlijk Sjewoe’ot (feest van de geloften) zou moeten heten. omdat G’d en het Joodse volk elkaar als het ware eeuwige trouw beloofden”.

Avigail: “Op Pesach hebben we matzes. de seideravond en 4 bekers wijn. Op Soekot kennen we de loelav en de soeka. Sjawoe’ot komt er wat bekaaid vanaf. Gedurende dit korte feest zijn er geen speciale mitswot. die het specifieke karakter van dit feest benadrukken. Toch zijn in de loop der eeuwen op Sjawoe’ot vele minhagiem (gewoonten) gebruik geworden. Minhagiem nemen binnen het Joodse volk als traditie van onze awot. voorvaderen een bijzondere plaats in”.

Chaim: “Zo is het een Amsterdamse minhag om op Sjawoe’ot melk-gerechten te eten. waarbij de kaaskoek (= kwarktaart) niet mag ontbreken. Deze minhag bevat een diepe betekenis met allerlei hints naar gebeurtenissen bij het geven van de Tora. Zo is de getallenwaarde van het woord ‘chalav’ (melk) veertig als toespeling op de veertig dagen. die Mosje doorbracht op de berg Sinai”.

Jair: “Ik ken nog een andere reden: tot Matan Tora aten de Joden allemaal niet-kosjere dieren. Als gevolg hiervan was hun vleesbestek ‘treife’ geworden. Er bleef hen geen andere keus dan melkgerechten te eten”.

Jedidja: “Ik weet nog een derde reden: op 6 Siewan (de datum van Sjawoe’ot) werd Mosje door de Egyptische prinses Batja – een dochter van de Fara’o – uit de Nijl gered. Mosje weigerde bij Egyptische zoogmoeders te drinken; hij wilde alleen drinken bij zijn moeder Jochewed”.

Sjabbat Sjalom!

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net