Dubbele bladzijdenDoppelseiten

Hier ligt elk hoofdstuk zoals het in het boek naast elkaar wordt opengeslagen: links en rechts, met de teksten in hun volgorde en de beelden op hun plaats — nog zonder dat de bladzijde echt is gezet. Kies hieronder een hoofdstuk. Hier liegt jedes Kapitel so, wie es im Buch aufgeschlagen daliegt: links und rechts, mit den Texten in ihrer Reihenfolge und den Bildern an ihrem Platz — noch ohne dass die Seite wirklich gesetzt ist. Wählen Sie unten ein Kapitel.

Twee dingen om te weten: de bladindeling mag nog veranderen — deze bladzijden zijn er om inhoud, beeld en volgorde in één oogopslag te kunnen beoordelen, niet om het drukbeeld te laten zien. De beelden blijven; die zijn zo gemaakt dat zij ook op een andere plek in het boek werken. Zwei Dinge zum Wissen: Die Seitenaufteilung darf sich noch ändern — diese Seiten sind dazu da, Inhalt, Bild und Reihenfolge auf einen Blick zu beurteilen, nicht um das Druckbild zu zeigen. Die Bilder bleiben; sie sind so angelegt, dass sie auch an einer anderen Stelle im Buch tragen.

Nr	HoofdstukKapitel	BladzijdenSeiten	Dubbele bladzijdenDoppelseiten
1	Bereesjiet Bereschit	7–14	5
2	Noach Noach	15–22	5
3	Lech Lecha Lech Lecha	23–30	5
4	Vajera Wajera	31–38	5
5	Chajee Sara Chajej Sara	39–44	4
6	Toldot Toldot	45–50	4
7	Vajeetsee Wajeze	51–58	5
8	Vajisjlach Wajischlach	59–62	3
9	Vajeesjev Wajeschew	63–70	5
10	Mikeets Mikez	71–78	5
11	Vajigasj Wajigasch	79–86	5
12	Wajechi Wajechi	87–90	3
13	Sjemot Schemot	91–98	5
14	Va'era Waera	99–102	3
15	Bo Bo	103–110	5
49	Ki Teetsee Ki Teze	241–246	4

BereesjietBereschit — Bereesjiet · Het begin

Deze bladzijden staan gezet in het NederlandsNiederländisch. Onder elke dubbele bladzijde kunt u iets zeggen — het komt direct in het project terecht. Diese Seiten stehen gesetzt auf NederlandsNiederländisch. Unter jeder Doppelseite können Sie etwas sagen — es kommt direkt im Projekt an.

Deze bladzijde staat hier niet.Diese Seite steht hier nicht.

Bereesjiet

In het begin, voordat Hasjeem de wereld had geschapen — voordat er mensen waren, dieren, planten en water — was er helemaal niets. Er was alleen Hasjeem.Ganz am Anfang, bevor Haschem die Welt erschuf — bevor es Menschen gab, Tiere, Pflanzen und Wasser —, da war gar nichts. Da war nur Haschem.

Toen zei Hasjeem: „Laat er licht zijn.” En in één ogenblik was er licht. Hasjeem zag dat het licht goed was, en scheidde de dag van de nacht. Dat gebeurde op de eerste dag.Dann sprach Haschem: „Es werde Licht!" Und in einem einzigen Augenblick war das Licht da. Haschem sah, dass das Licht gut war, und trennte den Tag von der Nacht. Das geschah am ersten Tag.

Dit is nog geen opmaak. Kijkt u alstublieft alleen naar de tekst en naar het beeld: staat het juiste stuk tekst bij het juiste beeld, klopt wat er te zien is, en past het bij elkaar? Waar iets staat op de bladzijde, hoe groot de letter is en hoe de bladzijde er straks uitziet — dat komt later en is hier nog niet te beoordelen. Das ist noch kein Layout. Bitte sehen Sie nur auf den Text und auf das Bild: Steht das richtige Stück Text beim richtigen Bild, stimmt das Dargestellte, und passt beides zusammen? Wo etwas auf der Seite steht, wie groß die Schrift ist und wie die Seite später aussieht — das kommt später und ist hier noch nicht zu beurteilen.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Daarna maakte Hasjeem de hemel boven en het water beneden. Dat gebeurde op de tweede dag.Danach machte Haschem den Himmel oben und das Wasser unten. Das geschah am zweiten Tag.

Toen bracht Hasjeem al het water bij elkaar en maakte daar de zee van. Het droge deel noemde Hij land. En Hasjeem zei: „Laten gras, groente en bomen uit de aarde voortkomen.” Hasjeem zag dat het allemaal goed was. Dat gebeurde op de derde dag.Dann sammelte Haschem alles Wasser an einem Ort und machte daraus das Meer. Den trockenen Teil nannte Er Land. Und Haschem sprach: „Nun soll die Erde Gras hervorbringen, Kräuter und Bäume!" Haschem sah, dass alles gut war. Das geschah am dritten Tag.

Daarna schiep Hasjeem de zon en de maan, en de sterren om het licht van de maan ’s nachts een beetje te helpen.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Zo kunnen wij de dagen tellen, en de maanden, en de seizoenen, en de jaren. Hasjeem zag dat het goed was. Dat gebeurde op de vierde dag.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Hasjeem vulde de zeeën met allerlei soorten vissen, en de hemel met allerlei soorten vogels en met vliegende diertjes: bijen, muggen, lieveheersbeestjes en vlinders. Hij maakte ook kleine spinnen en kruipende dieren.Haschem füllte die Meere mit Fischen aller Art und den Himmel mit Vögeln aller Art und mit fliegenden Tierchen: mit Bienen, Mücken, Marienkäfern und Schmetterlingen. Auch kleine Spinnen machte Er und Tiere, die kriechen. Haschem segnete die Vögel und sogar die Kriechtiere: Sie sollten viele Junge bekommen. Haschem sah, dass es gut war. Das geschah am fünften Tag.

Hasjeem zegende de vogels en zelfs de kruipende dieren: dat zij veel kleintjes zouden krijgen. Hasjeem zag dat het goed was. Dat gebeurde op de vijfde dag.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Hasjeem was nog niet klaar. Hij schiep de dieren: de leeuwen en de beren, de koeien, de schapen en de geiten. Hasjeem zag dat het goed was — maar er ontbrak nog iets. En dat was de mens.Haschem war noch nicht fertig. Er erschuf die Tiere: die Löwen und die Bären, die Kühe, die Schafe und die Ziegen. Haschem sah, dass es gut war — aber etwas fehlte noch. Und das war der Mensch.

Hasjeem nam aarde uit de vier hoeken van de wereld en van de Har Habajiet, mengde die met water en vormde de mens. Toen zei Hasjeem: „Hem noem Ik Adam. Omdat hij uit de adama, uit de grond, komt.”Haschem nahm Erde aus den vier Ecken der Welt und vom Har haBajit, mischte sie mit Wasser und formte den Menschen. Dann sprach Haschem: „Ihn nenne Ich Adam. Denn er kommt aus der Adama, aus der Erde."

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

VerhaalVon dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Eli vertelt: „De dieren hadden veel bewondering voor de eerste mens. Adam was geschapen naar het beeld van Hasjeem. De dieren zeiden tegen elkaar: ‚Deze mens lijkt wel op Hasjeem. Laten wij hem dienen.’”Eli erzählt: „Die Tiere bewunderten den ersten Menschen sehr. Adam war nach dem Bild Haschems erschaffen. Die Tiere sagten zueinander: ‚Dieser Mensch ist ja wie Haschem. Kommt, wir dienen ihm!'"

„Maar Adam zei tegen alle dieren: ‚Net zoals jullie ben ik door Hasjeem geschapen. Laten wij samen één zijn om Hasjeem te dienen.’”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Ariella vertelt verder: „Omdat de mens Hasjeem geëerd had, wilde Hasjeem ook de mens eer geven. Maar niet iedereen wilde dat.”Ariella erzählt weiter: „Weil der Mensch Haschem geehrt hatte, wollte auch Haschem dem Menschen Ehre geben. Aber nicht alle wollten das."

Batsjeva zegt: „Hasjeem antwoordde: deze mens is uit stof geschapen, en tóch heeft hij meer wijsheid en verstand. Adam kan alle dieren een naam geven.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Adam kan alle dieren een naam geven.**Merksatz:** *Adam kann allen Tieren einen Namen geben.*

En zo kreeg ieder dier zijn eigen naam: de leeuw en de beer, de koe, het schaap en de geit, de vis in de zee en de vogel in de lucht.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Woord van de week: adama betekent grond. Daarom heet de eerste mens Adam.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Adam gaf alle dieren een naam. Waarom is het moeilijk om dieren namen te geven?Adam gab allen Tieren einen Namen. Warum ist es schwer, Tieren Namen zu geben?

Zes dagen lang maakte Hasjeem de wereld. En op de zevende dag was het Sjabbat.*Sechs Tage lang machte Haschem die Welt. Und am siebten Tag war Schabbat.*

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Noach

Hebben jullie wel eens van No-ach gehoord? No-ach bouwde een heel groot schip. Dat moest hij van Hasjeem.Habt ihr schon einmal von No-ach gehört? No-ach baute ein sehr großes Schiff. Das musste er für Haschem tun.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

NoachNoach — Noach · No-ach bouwt een schip

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

De beelden van dit hoofdstuk voldoen nog niet aan uw zeven regels van 9 september. Wat er precies aan schort en wanneer het aan de beurt is, staat op de lijst van alle hoofdstukken. Er wordt niets opnieuw getekend voordat u de figuurbladen heeft goedgekeurd. Die Bilder dieses Kapitels erfüllen Ihre sieben Regeln vom 9. September noch nicht. Was genau fehlt und wann es an der Reihe ist, steht auf der Liste aller Kapitel. Es wird nichts neu gezeichnet, bevor Sie die Figurenblätter freigegeben haben.

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Adam gaf alle dieren een naam. Waarom is het moeilijk om dieren namen te geven?Adam gab allen Tieren einen Namen. Warum ist es schwer, Tieren Namen zu geben?

Zes dagen lang maakte Hasjeem de wereld. En op de zevende dag was het Sjabbat.*Sechs Tage lang machte Haschem die Welt. Und am siebten Tag war Schabbat.*

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Noach

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

2026-09-07 16:39e: test
2026-09-07 16:39test

Hasjeem vertelde No-ach, dat alle mensen heel slecht waren geworden. De mensen stalen van elkaar. Ze logen tegen elkaar. Ze waren vreselijk onaardig. Ze dachten alleen aan zichzelf. De enige die nog goed was, was No-ach — en zijn kinderen natuurlijk.Haschem erzählte No-ach, dass alle Menschen sehr schlecht geworden waren. Die Menschen bestahlen einander. Sie logen einander an. Sie waren furchtbar unfreundlich. Sie dachten nur an sich selbst. Der Einzige, der noch gut war, war No-ach — und seine Kinder natürlich.

Op een dag zei Hasjeem tegen No-ach, dat hij een heel groot schip moest bouwen. Dat schip noemen we de Teva — de Ark. De Ark van No-ach.Eines Tages sagte Haschem zu No-ach, er solle ein sehr großes Schiff bauen. Dieses Schiff nennen wir die Tewa — die Arche. Die Arche des No-ach.

Woord van de week: Teva — ArkVon dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Hasjeem zei tegen No-ach, dat Hij de hele wereld onder water zou laten lopen. Hasjeem wilde dat No-ach en alle dieren droog zouden blijven en gered zouden worden.Haschem sagte No-ach, dass Er die ganze Welt unter Wasser setzen werde. Haschem wollte, dass No-ach und alle Tiere trocken blieben und gerettet würden.

Daarom moest No-ach een heel grote boot bouwen van drie etages hoog. Met kamers voor alle dieren en voor de familie van No-ach. De Ark van No-ach werd enorm groot.Darum musste No-ach ein sehr großes Boot bauen, drei Stockwerke hoch. Mit Räumen für alle Tiere und für die Familie von No-ach. Die Arche des No-ach wurde riesig groß.

Alle vrienden en kennissen van No-ach kwamen bij hem op bezoek. Ze vroegen hem wat hij aan het doen was. „Ik bouw een boot, want er komt straks een hele grote overstroming. Hasjeem is heel kwaad op alle stoute en slechte mensen, die nooit iets voor iemand anders over hebben”, zei No-ach. Maar iedereen lachte No-ach uit. Niemand geloofde, dat er een overstroming zou komen.Alle Freunde und Bekannten von No-ach kamen zu ihm zu Besuch. Sie fragten ihn, was er da tue. „Ich baue ein Boot, denn es kommt bald eine sehr große Überschwemmung. Haschem ist sehr zornig auf alle ungezogenen und schlechten Menschen, die nie etwas für einen anderen übrig haben", sagte No-ach. Aber alle lachten No-ach aus. Niemand glaubte, dass eine Überschwemmung kommen würde.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Hasjeem stuurde alle dieren naar de Ark van No-ach. Het was een heel gedrang. Van de niet-kosjere dieren kwamen er twee van elke soort: twee eekhoorns, twee spinnen, twee olifanten. Van de kosjere dieren kwamen er telkens veertien: veertien koeien, veertien schapen en veertien kippen. Ieder dier kreeg zijn eigen kooi of hok en eigen eten. Daar werd goed voor gezorgd door No-ach en zijn familie.Haschem schickte alle Tiere zur Arche des No-ach. Es war ein großes Gedränge. Von den nicht koscheren Tieren kamen zwei von jeder Art: zwei Eichhörnchen, zwei Spinnen, zwei Elefanten. Von den koscheren Tieren kamen jedes Mal vierzehn: vierzehn Kühe, vierzehn Schafe und vierzehn Hühner. Jedes Tier bekam seinen eigenen Käfig oder Stall und sein eigenes Futter. Dafür sorgten No-ach und seine Familie gut.

Toen begon het vreselijk te regenen. Bakken water kwamen uit de hemel. Ook uit de grond kwam er water naar boven. Alle mensen schrokken vreselijk. Maar niemand had een boot gebouwd. Alleen No-ach. Dus de enige die gered werd, was No-ach. En gelukkig ook alle dieren.Dann fing es furchtbar an zu regnen. Eimerweise kam Wasser vom Himmel. Auch aus dem Boden kam Wasser herauf. Alle Menschen erschraken furchtbar. Aber niemand hatte ein Boot gebaut. Nur No-ach. Also war der Einzige, der gerettet wurde, No-ach. Und zum Glück auch alle Tiere.

Het regende zo erg dat de hele wereld onder water stond. Zelfs de hoogste berg stond onder water.Es regnete so sehr, dass die ganze Welt unter Wasser stand. Sogar der höchste Berg stand unter Wasser.

Toen de regen ophield, maakte No-ach een raam open in zijn Ark. Hij keek alle kanten op, maar zag alleen maar water. Gelukkig droogde de aarde langzaam op.Als der Regen aufhörte, öffnete No-ach ein Fenster in seiner Arche. Er schaute nach allen Seiten, sah aber nur Wasser. Zum Glück trocknete die Erde langsam.

No-ach stuurde eerst een zwarte vogel weg, een raaf. Maar die kwam terug, want de raaf kon geen droog stuk land en geen boom vinden. Later stuurde No-ach een duif weg. De duif kwam terug met een takje in zijn bek. Nu wist No-ach dat er weer bomen waren op de aarde.No-ach schickte zuerst einen schwarzen Vogel fort, einen Raben. Aber der kam zurück, denn der Rabe fand kein trockenes Stück Land und keinen Baum. Später schickte No-ach eine Taube fort. Die Taube kam zurück mit einem Zweiglein im Schnabel. Nun wusste No-ach, dass es wieder Bäume auf der Erde gab.

Weet je nog, in de vorige parasja? Toen maakte Hasjeem de bomen. Nu zoekt de duif er één.Erinnerst du dich an den letzten Wochenabschnitt? Da machte Haschem die Bäume. Jetzt sucht die Taube einen davon.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

De regenboog in de autoVon dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Mosje en Mirjam zaten achter in de auto. Mama reed, en Papa las een boek waarin de weg stond. Plotseling keken ze achteruit. Wat zagen ze daar? Allemaal kleuren in de wolken! Dat was natuurlijk de regenboog.Mosje und Mirjam saßen hinten im Auto. Mama fuhr, und Papa las in einem Buch, in dem der Weg stand. Plötzlich schauten sie nach hinten. Was sahen sie da? Lauter Farben in den Wolken! Das war natürlich der Regenbogen.

Mirjam dacht meteen aan de ma-boel — die grote overstroming uit de Tora. Snel zei ze de bera-cha. Toen begreep Mosje dat hij vergeten was de bera-cha te zeggen. Gelukkig had hij zijn keppeltje op, dus zei hij de bera-cha ook. Want die hadden ze op school geleerd.Mirjam dachte sofort an den Ma-bul — jene große Überschwemmung aus der Tora. Schnell sagte sie die Bera-cha. Da merkte Mosje, dass er vergessen hatte, die Bera-cha zu sagen. Zum Glück hatte er seine Kippa auf, also sagte er die Bera-cha auch. Denn die hatten sie in der Schule gelernt.

Papa keek op uit zijn boek. „Weten jullie waarom wij een bera-cha zeggen over de regenboog?” vroeg hij.Papa schaute von seinem Buch auf. „Wisst ihr, warum wir eine Bera-cha über den Regenbogen sagen?", fragte er.

Omdat wij heel dankbaar zijn dat Hasjeem de wereld heel laat. Dat is heel belangrijk. Ook voor ons. Want wij moeten de wereld ook heel laten. Wij mogen niets kapot maken wat andere mensen nog kunnen gebruiken.Weil wir sehr dankbar sind, dass Haschem die Welt ganz lässt. Das ist sehr wichtig. Auch für uns. Denn wir müssen die Welt auch ganz lassen. Wir dürfen nichts kaputt machen, was andere Menschen noch gebrauchen können.

Dat is een heel belangrijke les. In onze tijd worden er veel te veel dingen zomaar kapot gemaakt, en er wordt veel te veel eten zomaar weggegooid. Denk ook eens aan kinderen die maar heel weinig te eten hebben.Das ist eine sehr wichtige Lehre. In unserer Zeit werden viel zu viele Dinge einfach kaputt gemacht, und es wird viel zu viel Essen einfach weggeworfen. Denk auch einmal an Kinder, die nur sehr wenig zu essen haben.

Wist je dat…

het Iwriet woord ma-boel een grote overstroming betekent?… dass das hebräische Wort **Ma-bul** eine große Überschwemmung bedeutet?
er een bera-cha is over de regenboog?… dass es eine **Bera-cha** über den Regenbogen gibt?
Hasjeem de regenboog natuurlijk al veel eerder had gemaakt?… dass Haschem den Regenbogen natürlich schon viel früher gemacht hatte?
Hasjeem pas nu — na de ma-boel — de regenboog tot herkenningsteken maakte, dat Hij de wereld nooit meer zou vernietigen?… dass Haschem erst jetzt — nach dem Ma-bul — den Regenbogen zum Erkennungszeichen machte, dass Er die Welt nie wieder zerstören würde?

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Waaraan denken wij, als wij een regenboog zien?Woran denken wir, wenn wir einen Regenbogen sehen?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Lech Lecha

Avram en Sarai waren met elkaar getrouwd. Maar ze hadden geen kinderen. Avram was al vijfenzeventig jaar oud, en Hasjeem had nog nooit met hem gesproken.Awram und Sarai waren miteinander verheiratet. Aber sie hatten keine Kinder. Awram war schon fünfundsiebzig Jahre alt, und Haschem hatte noch nie mit ihm gesprochen.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Lech LechaLech Lecha — Lech Lecha · Avram gaat op reis

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Waaraan denken wij, als wij een regenboog zien?Woran denken wir, wenn wir einen Regenbogen sehen?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Lech Lecha

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Plotseling zei Hasjeem tegen hem: „Ga weg uit je land en uit het huis van je vader. Als je rondtrekt door vele landen zul je de mensen kunnen vertellen wie Hasjeem is.”Plötzlich sagte Haschem zu ihm: „Geh fort aus deinem Land und aus dem Haus deines Vaters. Wenn du durch viele Länder ziehst, kannst du den Menschen erzählen, wer Haschem ist."

Hasjeem wilde dat Avram en Sarai langs alle steden zouden gaan om te vertellen dat Hasjeem de wereld gemaakt had en dat Hij wilde dat de mensen goed leefden. En Hasjeem beloofde Avram: „Als je naar Israël gaat zul je kinderen en kleinkinderen krijgen.”Haschem wollte, dass Awram und Sarai durch alle Städte ziehen und überall erzählen: Haschem hat die Welt gemacht, und Er möchte, dass die Menschen gut miteinander leben. Und Haschem versprach Awram: „Wenn du nach Israel gehst, wirst du Kinder und Enkelkinder bekommen."

Woord van de week: Lech lecha — „Ga!”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Avram vroeg toen: „Maar hoe kan ik mijn oude vader verlaten? Ik moet toch voor hem zorgen!” Hasjeem zei: „Jij mag weggaan. De rest van de familie zal voor je oude vader zorgen.”Da fragte Awram: „Aber wie kann ich meinen alten Vater verlassen? Ich muss doch für ihn sorgen!" Haschem antwortete: „Du darfst gehen. Die anderen in der Familie werden für deinen alten Vater sorgen."

Avram wist niet hoelang de reis zou duren. Hij wist niet eens precies waar hij naar toe moest. Maar hij vroeg niets. Hij geloofde helemaal in Hasjeem.Awram wusste nicht, wie lange die Reise dauern würde. Er wusste nicht einmal genau, wohin er musste. Aber er fragte nicht. Er vertraute Haschem ganz und gar.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Als je vroeger wegging uit je woonplaats, kreeg je cadeautjes van je buren. Avram kreeg ook een heel mooi cadeau — van koning Nimrod: een dienaar die Eliëzer heette om hem onderweg te helpen.Wenn man früher aus seiner Stadt fortzog, bekam man Geschenke von den Nachbarn. Auch Awram bekam ein besonderes Geschenk — von König Nimrod: einen Diener, der Eliëser hieß und ihm unterwegs helfen sollte.

In elke stad waar Avram en Sarai kwamen, vertelden ze over Hasjeem. Zo werd de naam van Hasjeem eindelijk weer bekend in de wereld.In jeder Stadt, in die Awram und Sarai kamen, erzählten sie von Haschem. So wurde der Name von Haschem endlich wieder bekannt in der Welt.

Weet je nog, de regenboog? Hasjeem beloofde de wereld heel te laten. Nu zoekt Hij één mens die dat aan iedereen gaat vertellen.Erinnerst du dich an den Regenbogen? Haschem versprach, die Welt heil zu lassen. Jetzt sucht Er einen Menschen, der allen davon erzählt.

Avram en Sarai liepen heel Israël door. Plotseling was er een hongersnood. Ze moesten naar Egypte, want daar was nog brood te eten.Awram und Sarai durchwanderten ganz Israel. Da kam plötzlich eine Hungersnot. Sie mussten nach Ägypten ziehen, denn dort gab es noch Brot.

Sarai was heel erg mooi. Iedereen keek naar haar. Avram was bang dat Farao haar zou wegnemen. Dat gebeurde ook: Farao liet Sarai naar zijn paleis halen. Hij wilde met haar trouwen, want hij dacht dat Avram haar broer was. Hij stuurde Avram goud, zilver en parels.Sarai war sehr schön. Alle schauten ihr nach. Awram hatte Angst, dass der Pharao sie ihm wegnehmen würde. Und genau das geschah: Der Pharao ließ Sarai in seinen Palast holen. Er wollte sie heiraten, denn er dachte, Awram sei ihr Bruder. Er schickte Awram Gold, Silber und Perlen.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Sarai zat gevangen in het paleis. Maar midden in de nacht werd ze gelukkig gered.Sarai saß im Palast fest. Aber mitten in der Nacht wurde sie zum Glück gerettet.

Farao had veel respect voor Sarai, want ze was een heel bijzondere vrouw. Daarom gaf hij zijn eigen dochter Hagar mee als dienares. En hij zei: „Het is beter dat mijn dochter een dienstmeisje wordt in het huis van Avram dan prinses in mijn paleis.” Zo vertrok Avram met veel kado's.Der Pharao hatte großen Respekt vor Sarai, denn sie war eine ganz besondere Frau. Darum gab er ihr seine eigene Tochter Hagar mit, als Dienerin. Und er sagte: „Lieber soll meine Tochter ein Dienstmädchen im Haus von Awram sein als eine Prinzessin in meinem Palast." So zog Awram weiter, mit vielen Geschenken.

Mosje en Mirjam mochten met Papa en Mama mee naar Israël. Wat een reis! Ze kwamen aan in Jeroesjalajiem, de hoofdstad. Daar gingen ze naar de klaagmuur, de kotel hama'aravi.Mosje und Mirjam durften mit Papa und Mama nach Israel reisen. Was für eine Reise! Sie kamen nach Jeruschalajim, der Hauptstadt. Dort gingen sie zur Klagemauer, dem **Kotel hamaarawi**.

Wat een hoge muur! En wat was hij oud. Tussen de grote stenen groeiden kleine planten. Bij de muur hebben Mosje en Mirjam staan davvenen. Vlak achter de muur ligt de berg Moria. Daar zou Avram later iets heel groots doen — maar daar vertellen we pas in het volgende hoofdstuk over.Was für eine hohe Mauer! Und wie alt sie war. Zwischen den großen Steinen wuchsen kleine Pflanzen. An der Mauer standen Mosje und Mirjam und haben gedavvent. Gleich hinter der Mauer liegt der Berg Moria. Dort würde Awram später etwas sehr Großes tun — aber das erzählen wir erst im nächsten Kapitel.

Mosje dacht na over de rest van de reis. Zouden ze ook naar Egypte gaan, net zoals Avram en Sarai toen?Mosje dachte über die weitere Reise nach. Sollten sie auch nach Ägypten fahren, so wie Awram und Sarai damals?

„Nee”, zei Mosje tegen Mirjam. „Ik blijf lekker in Israël. Avram en Sarai zijn alleen maar naar Egypte gegaan omdat er niks te eten was in Israël. Maar wij hebben gelukkig veel te eten. Dus blijven wij gezellig in Erets Jisra'eel.”„Nein", sagte Mosje zu Mirjam. „Ich bleibe lieber in Israel. Awram und Sarai sind doch nur nach Ägypten gegangen, weil es in Israel nichts zu essen gab. Aber wir haben zum Glück genug zu essen. Also bleiben wir gemütlich in Erez Jisrael."

Wist je dat…

Avram 75 en Sarai 65 waren toen Hasjeem voor het eerst met hen sprak?… dass Awram **75** und Sarai **65** Jahre alt waren, als Haschem zum ersten Mal mit ihnen sprach?
Avram zijn oude vader niet hoefde te verzorgen omdat hij van Hasjeem iets heel belangrijks te doen had in Israël?… dass Awram seinen alten Vater nicht selbst versorgen musste, weil er von Haschem etwas sehr Wichtiges in Israel zu tun bekam?
Avram van Hasjeem de belofte kreeg dat heel Erets Jisra'eel van zijn kinderen zou worden?… dass Awram von Haschem das Versprechen bekam, dass ganz **Erez Jisrael** einmal seinen Kindern gehören würde?
Hasjeem Sarai gered heeft uit het paleis van Farao?… dass Haschem Sarai aus dem Palast des Pharao gerettet hat?

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Hoe voelde Avram zich toen hij wegging — zonder te weten waarheen?Wie hat sich Awram wohl gefühlt, als er losging — ohne zu wissen, wohin?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Wajera

Avraham vroeg aan Sjeem, de zoon van Noach: „Wat deden jullie de hele dag in de ark?” „Wij hebben de hele dag tsedaka gedaan”, zei Sjeem.Awraham fragte Schem, den Sohn von Noach: „Was habt ihr den ganzen Tag in der Arche getan?" — „Wir haben den ganzen Tag Zedaka getan", sagte Schem.

„Maar er waren toch geen arme mensen bij jullie in de ark?” „Nee”, zei Sjeem, „dat klopt. Maar wij zijn nachtenlang opgebleven om alle dieren te voeren. Dat vond Hasjeem heel goed van ons.”„Aber es waren doch gar keine armen Menschen bei euch in der Arche?" — „Nein", sagte Schem, „das stimmt. Aber wir sind Nacht für Nacht aufgeblieben und haben alle Tiere gefüttert. Das fand Haschem sehr gut von uns."

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

VajeraWajera — Wajera · De tent met vier deuren

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Hoe voelde Avram zich toen hij wegging — zonder te weten waarheen?Wie hat sich Awram wohl gefühlt, als er losging — ohne zu wissen, wohin?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Wajera

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Avraham dacht na. „Als Hasjeem het al fijn vindt dat wij de dieren goed verzorgen — hoe fijn zal Hij het dan vinden als wij de mensen goed verzorgen?”Awraham dachte nach. „Wenn Haschem es schon gut findet, dass wir die Tiere gut versorgen — wie gut wird Er es dann erst finden, wenn wir die Menschen gut versorgen?"

Avraham ging met Sara praten: hoe doen wij dat? In de stad Be’eer Sjeva maakte Avraham een enorme tent met vier deuren, zodat gasten uit alle vier de richtingen meteen bij hem naar binnen konden.Awraham besprach mit Sara, wie sie das anfangen wollten. In der Stadt Be'er Schewa baute Awraham ein riesiges Zelt mit vier Türen, damit Gäste aus allen vier Richtungen sofort zu ihm hineinkonnten.

Iedereen gaf hij te eten en te drinken, en zelfs een bed om te slapen. En als de mensen lekker gegeten en gedronken hadden, zei Avraham: „Bedank nu Hasjeem.”Jedem gab er zu essen und zu trinken, und sogar ein Bett zum Schlafen. Und wenn die Menschen gut gegessen und getrunken hatten, sagte Awraham: „Dankt jetzt Haschem."

„Nee”, zeiden de gasten, „wij willen jóu bedanken.” „Ik heb het jullie wel gegeven”, zei Avraham, „maar ik heb het zelf ook gekregen — van Hasjeem.”„Nein", sagten die Gäste, „wir wollen **dir** danken." — „Gegeben habe ich es euch", sagte Awraham, „aber bekommen habe ich es auch — von Haschem."

„Bedank Hasjeem voor het eten en het drinken.”*Merksatz:* **„Dankt Haschem für das Essen und das Trinken."**

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Maar dat zijn wij helemaal niet gewend”, zeiden de gasten. „Nou”, zei Avraham, „dan moeten jullie maar betalen. Een fles wijn kost tien, een stuk vlees twaalf en een brood drie.” „Dat is veel te duur!”, riepen de gasten.„Aber das kennen wir doch gar nicht", sagten die Gäste. „Nun", sagte Awraham, „dann müsst ihr eben bezahlen. Eine Flasche Wein kostet zehn, ein Stück Fleisch zwölf und ein Brot drei." — „Das ist viel zu teuer!", riefen die Gäste.

Toen vertelde Avraham hun dat Hasjeem de hele wereld gemaakt heeft, en dat Hij ook voor de mensen eten en drinken verzorgt. „O”, zeiden de mensen, „dat is een goed idee. Wij zeggen een beracha om Hasjeem te bedanken.” Zo hoorden tienduizenden mensen in die tent over Hasjeem.Da erzählte ihnen Awraham, dass Haschem die ganze Welt gemacht hat — und dass Er auch für die Menschen Essen und Trinken sorgt. „Oh", sagten die Menschen, „das ist eine gute Idee. Wir sagen eine Beracha und danken Haschem." So hörten zehntausende Menschen in diesem Zelt von Haschem.

Wist je dat…

Avraham vier deuren in zijn tent had, zodat niemand hoefde te wachten of om te lopen?… dass Awraham vier Türen in seinem Zelt hatte, damit niemand warten oder außen herumlaufen musste?
Sjeem, de zoon van Noach, vertelde hoe goed zij in de ark voor de dieren waren geweest?… dass Schem, der Sohn von Noach, erzählte, wie gut sie in der Arche für die Tiere gewesen waren?
Avraham daardoor begreep dat je ook heel goed moet zijn voor de mensen?… dass Awraham dadurch begriff, dass man auch zu den Menschen sehr gut sein muss?
er boven de tent van Avraham altijd een wolk hing?… dass über dem Zelt von Awraham immer eine Wolke hing?

Woord van de week: tsedaka betekent goed doen voor een ander — en het is geen cadeau, het hoort erbij.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Boven de tent van Avraham hing altijd een wolk, en in de tent was het altijd licht. Als Sara de sjabbatkaarsen aanstak, bleven die een hele week branden.Über dem Zelt von Awraham hing immer eine Wolke, und im Zelt war es immer hell. Wenn Sara die Schabbatkerzen anzündete, brannten sie eine ganze Woche lang.

Op de derde dag na zijn besnijdenis was Avraham verdrietig — niet om de wond. Hij was verdrietig omdat er geen gasten kwamen: het was veel te heet buiten. Maar opeens stonden er drie mannen voor de tent.Am dritten Tag nach seiner Brit Mila war Awraham traurig — nicht wegen der Wunde. Er war traurig, weil keine Gäste kamen: Es war viel zu heiß draußen. Aber auf einmal standen drei Männer vor dem Zelt.

Avraham liep hun tegemoet en nodigde hen binnen. Sara maakte in de tent eten voor de gasten klaar.Awraham lief ihnen entgegen und lud sie ein. Sara machte im Zelt Essen für die Gäste zurecht.

„Waar is Sara?”, vroegen de mannen. En één van hen zei:„Wo ist Sara?", fragten die Männer. Und einer von ihnen sagte:

„Over precies een jaar krijgt Sara een kindje.”*Merksatz:* **„In genau einem Jahr bekommt Sara ein Kind."**

Sara moest lachen, want zij was al heel oud. En tóch kreeg Sara een baby. Zij noemden hem Jitschak. Toen Jitschak acht dagen oud was, gaf Avraham hem een briet mila, en daar maakte hij een groot feest bij.Sara musste lachen, denn sie war schon sehr alt. Und doch bekam Sara ein Baby. Sie nannten ihn Jizchak. Als Jizchak acht Tage alt war, gab Awraham ihm die Brit Mila, und dazu machte er ein großes Fest.

De drie mannen waren eigenlijk engelen. Zij zagen eruit als gewone reizigers — daarom herkende niemand hen.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

In een hotel betaal je voor het eten. In de tent van Avraham betaalde je niet. Wat is dan het verschil tussen een hotel en de tent van Avraham?In einem Hotel bezahlst du für das Essen. Im Zelt von Awraham hast du nicht bezahlt. Was ist dann der Unterschied zwischen einem Hotel und dem Zelt von Awraham?

Vier deuren, naar alle kanten open. Zo begon het volk van Avraham.*Schlusszeile der Ausklangseite:* Vier Türen, nach allen Seiten offen. So begann das Volk von Awraham.

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Riwka am Brunnen

Awraham war alt geworden. Sein Sohn Jitzchak sollte heiraten. Darum schickte Awraham seinen treuen Diener Eliëser auf die Reise: „Such eine Frau für Jitzchak — aus meiner eigenen Familie, in der Stadt Charan.“Avraham was oud geworden. Zijn zoon Jitschak zou gaan trouwen. Daarom stuurde Avraham zijn trouwe dienaar Eliëzer op reis: „Zoek een vrouw voor Jitschak — uit mijn eigen familie, in de stad Charan."

Eliëser nahm zehn Kamele mit und schöne Geschenke. Es wurde ein weiter Weg. Am Abend kam er in Charan an und hielt am Brunnen vor der Stadt. Er bat Haschem: „Zeig mir die richtige Frau für Jitzchak.“Eliëzer nam tien kamelen mee en mooie cadeaus. Het werd een verre reis. 's Avonds kwam hij aan in Charan en stopte bij de bron voor de stad. Hij vroeg aan Hasjeem: „Toon mij de juiste vrouw voor Jitschak."

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Chajee SaraChajej Sara — Chajej Sara · Riwka am Brunnen

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Deze bladzijden staan gezet in het DuitsDeutsch. Onder elke dubbele bladzijde kunt u iets zeggen — het komt direct in het project terecht. Diese Seiten stehen gesetzt auf DuitsDeutsch. Unter jeder Doppelseite können Sie etwas sagen — es kommt direkt im Projekt an.

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Vier deuren, naar alle kanten open. Zo begon het volk van Avraham.*Schlusszeile der Ausklangseite:* Vier Türen, nach allen Seiten offen. So begann das Volk von Awraham.

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Riwka am Brunnen

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Da kam ein Mädchen zum Brunnen. Sie hieß Riwka. Eliëser fragte sie: „Gibst du mir einen Schluck Wasser?“ Riwka gab ihm sofort zu trinken: „Trink, so viel du willst!“ Und dann sagte sie: „Ich hole auch Wasser für deine Kamele — bis sie alle genug haben.“Toen kwam er een meisje naar de bron. Ze heette Rivka. Eliëzer vroeg haar: „Geef je mij een slokje water?" Rivka gaf hem meteen te drinken: „Drink maar zoveel je wilt!" En toen zei ze: „Ik haal ook water voor je kamelen — tot ze allemaal genoeg hebben."

Weißt du, wie viel ein Kamel trinkt? Zehn Eimer! Und es waren zehn Kamele. Riwka lief und schöpfte und schleppte — wohl hundert Eimer Wasser. Und die ganze Zeit blieb sie genauso freundlich wie beim ersten Schluck.Weet jij hoeveel een kameel drinkt? Tien emmers! En het waren tien kamelen. Rivka rende en putte en sjouwde — wel **honderd emmers** water. En de hele tijd bleef ze even aardig en vriendelijk als bij het eerste slokje.

Eliëser staunte: Was für ein fleißiges, gutes Kind! Er verstand: Das ist die richtige Frau für Jitzchak. Denn Jitzchak wünschte sich ein offenes Haus für alle Menschen — so, wie er es bei seinem Vater Awraham gesehen hatte. Eliëser schenkte Riwka einen goldenen Ring und zwei goldene Armreifen. Und er verbeugte sich und dankte Haschem.Eliëzer nam tien kamelen mee en mooie cadeaus. Het werd een verre reis. 's Avonds kwam hij aan in Charan en stopte bij de bron voor de stad. Hij vroeg aan Hasjeem: „Toon mij de juiste vrouw voor Jitschak."

Riwka sagte: „Komm mit nach Hause! Wir haben Stroh und Futter für die Kamele, und ihr könnt bei uns schlafen.“ Zu Hause nahm Eliëser den Kamelen zuerst die Maulkörbe ab. Unterwegs hatte er ihnen die Mäuler zugebunden — sie sollten nicht von fremden Feldern fressen. Denn das wäre ja stehlen!Rivka zei: „Kom mee naar huis! We hebben stro en eten voor de kamelen, en jullie kunnen bij ons slapen." Thuis deed Eliëzer eerst de muilkorven van de bekken van de kamelen af. Onderweg had hij hun bekken dichtgebonden — ze mochten niet grazen in velden van andere mensen. Want dat is eigenlijk diefstal!

Dann fütterte er die Kamele. Erst danach setzte er sich selbst an den Tisch. So steht es in der Tora:Toen gaf hij de kamelen te eten. Pas daarna ging hij zelf aan tafel. Zo staat het in de Tora: eerst krijgen je dieren te eten, dan eet jij.

Zuerst bekommen deine Tiere zu essen, dann isst du.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Erinnerst du dich, was Schem erzählte? Nächtelang haben sie in der Arche die Tiere versorgt. Riwka macht am Brunnen genau so etwas — ganz von selbst.Weet je nog wat Sjeem vertelde? Nachtenlang hebben ze in de ark de dieren verzorgd. Rivka doet bij de bron precies zoiets — helemaal uit zichzelf.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Wort der Woche: Chessed heißt: Gutes tun, bevor jemand dich darum bittet. Riwka tat am Brunnen Chessed — hundert Eimer davon.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Wusstest du schon?

dass Awraham 100 Jahre alt war und Sara 90, als sie ihren Sohn Jitzchak bekamen?… Avraham op zijn honderdste en Sara op haar 90e een zoon kregen, die Jitschak heette?
dass Riwka zu allen Menschen gastfreundlich und freundlich war?… Rivka heel gastvrij en vriendelijk was voor iedereen?
dass Jitzchak 40 Jahre alt war, als er Riwka heiratete?… Jitschak 40 was toen hij met Rivka trouwde?
dass Jitzchak und Riwka zwei Kinder bekamen: Esaw und Ja’akow?… Jitschak en Rivka twee kinderen kregen: Esav en Ja'akov?

Mosje und Mirjam waren auf einer Hochzeit, einer Chuppa. In der Schul stand ein wunderschöner Baldachin, wie ein kleines Haus. Mosje und Mirjam durften sogar Blumen tragen!Mosje en Mirjam waren op een bruiloft, een **choepa**. In sjoel stond een prachtige baldakijn, als een klein huisje. Mosje en Mirjam mochten zelfs bloemen dragen!

Auf dem Heimweg fragte Mirjam: „Warum war Jitzchak eigentlich so froh über Riwka?“ Mosje überlegte. „Eliëser hat nicht gesucht, wer am schönsten ist oder am reichsten“, sagte er. „Er hat geschaut, wer ein gutes Herz hat. Riwka hat mehr getan, als man sie gebeten hat. So jemanden wünscht sich jeder in seinem Haus.“Op de terugweg vroeg Mirjam: „Waarom was Jitschak eigenlijk zo blij met Rivka?" Mosje dacht na. „Eliëzer heeft niet gezocht wie het mooist is of het rijkst", zei hij. „Hij heeft gekeken wie een goed hart heeft. Rivka deed méér dan haar gevraagd was. Zo iemand wil iedereen graag in huis."

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Frage an dich

Eliëser bat nur um einen kleinen Schluck. Riwka schleppte hundert Eimer. Was hättest du am Brunnen getan?Eliëzer vroeg maar om een slokje. Rivka sjouwde honderd emmers. Wat had **jij** gedaan bij de bron?

Eliëser erzählte der Familie alles. Alle freuten sich. Und so reiste Riwka mit Eliëser und den zehn Kamelen nach Erez Jisrael und heiratete Jitzchak. Und sie lebten lange und glücklich.Eliëzer nam tien kamelen mee en mooie cadeaus. Het werd een verre reis. 's Avonds kwam hij aan in Charan en stopte bij de bron voor de stad. Hij vroeg aan Hasjeem: „Toon mij de juiste vrouw voor Jitschak."

Schabbat Schalom!Sjabbat Sjalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Die Zwillinge

Zwanzig Jahre lang hatten Jizchak und Riwka keine Kinder. Sie baten HaSchem darum — und HaSchem hörte sie.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Da spürte Riwka ein Stoßen und ein Drängen in sich. Sie erschrak: Was ist da los? Sie ging hin und fragte. Und HaSchem gab ihr eine Antwort.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Zwei Kinder sind in dir, hieß es. Zwei Völker werden daraus. Und der Ältere wird dem Jüngeren dienen. Esaw kam zuerst. Seine Haut war rötlich, und er hatte schon überall Haare — als wäre er längst ausgewachsen. Genau das heißt sein Name: Esaw — „der schon Ausgewachsene“.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

ToldotToldot — Toldot · Die Zwillinge

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Frage an dich

Schabbat Schalom!Sjabbat Sjalom!

Die Zwillinge

Zwanzig Jahre lang hatten Jizchak und Riwka keine Kinder. Sie baten HaSchem darum — und HaSchem hörte sie.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Da spürte Riwka ein Stoßen und ein Drängen in sich. Sie erschrak: Was ist da los? Sie ging hin und fragte. Und HaSchem gab ihr eine Antwort.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Der Jüngere hieß Jaakow. Bei der Geburt hielt er sich an der Ferse seines Bruders fest. Ferse heißt Akew in der heiligen Sprache — daher kommt sein Name.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Zwillinge waren sie — aber ähnlich waren sie sich kein bisschen. Jaakow saß in den Zelten und lernte. Esaw war ein Mann des Feldes und verstand zu jagen. Und seinen Vater ehrte Esaw so sehr wie kaum jemand sonst.Een tweeling waren ze — maar ze leken helemaal niet op elkaar. Ja'akov hield van Tora-leren en was vriendelijk en aardig. Esav vond jagen en feestvieren leuk. Maar één ding moet je hem nageven: hij eerde zijn vader zeer.

Eines Abends kam Esaw hungrig vom Feld. Jaakow kochte gerade ein rotes Linsengericht. „Gib mir davon“, sagte Esaw. „Verkauf mir dafür deine Bechora“, sagte Jaakow — das Recht des Erstgeborenen: Er tut den Dienst vor HaSchem und steht in der Familie voran.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

„Wozu brauche ich sie denn?“, sagte Esaw — und schwor sie ihm zu. Er aß, trank, stand auf und ging. Die Bechora war ihm nichts wert.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Wusstest du schon?

dass Jizchak 40 Jahre alt war, als er Riwka heiratete — und 60, als die Zwillinge geboren wurden?… Jitschak **40** jaar oud was toen hij met Rivka trouwde — en **60** toen de tweeling geboren werd?
dass Riwka mehr von Jaakow hielt — Jizchak aber besonders zu Esaw hielt, weil er auf ihn hoffte?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.
dass Esaw ein Mann des Feldes war und zu jagen verstand, während Jaakow in den Zelten saß und lernte?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.
dass Riwka zwanzig Jahre lang auf Kinder wartete, bevor die Zwillinge kamen?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Wort der Woche: Toldot heißt: was aus einem Menschen hervorgeht — seine Kinder und ihre Geschichten.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Hier loopt tekst om het beeld heen; de woorden staan nog niet in dit overzicht.Hier läuft Text um das Bild herum; der Wortlaut steht noch nicht in dieser Übersicht.

Jaakow ging hinein. „HaSchem hat mir geholfen“, sagte er, „ich habe schnell ein gutes Tier gefunden. Komm essen, Vater.“Ja'akov ging naar binnen. „G'd heeft mij geholpen", zei hij, „ik vond snel een lekker dier. Kom eten, Papa."

Da wunderte sich Jizchak: Esaw redete doch sonst nie so viel über HaSchem? „Komm her, mein Sohn, ich will dich fühlen.“ Er fühlte die behaarten Hände und sagte:Toen verbaasde Jitschak zich: Esav sprak toch nooit zo veel over G'd? „Kom eens hier, mijn zoon, laat mij jou voelen." Hij voelde de harige handen — en sprak de beroemde zin:

„Die Stimme ist die Stimme von Jaakow. Aber die Hände sind die Hände von Esaw.“**„De stem is de stem van Ja'akov. Maar de handen zijn de handen van Esav."**

Und Jizchak gab Jaakow die Beracha. Als Esaw hereinkam und begriff, was geschehen war, schrie er auf — laut und bitter. Jizchak aber sagte: Der Segen bleibt bei Jaakow. Und für Esaw hatte er noch einen zweiten Segen. Esaw war so zornig, dass Riwka Jaakow fortschickte — weit fort, ins Land ihres Bruders.En Jitschak gaf Ja'akov de beracha. Je kunt je voorstellen hoe kwaad Esav werd! Ja'akov moest vluchten — ver weg, naar het land van zijn moeder. Daar zou hij later trouwen met Racheel en Lea.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Warum hielt er zu Esaw?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Jizchak sah, was in Esaw steckte: einen Mann des Feldes — und einen Sohn, der seinen Vater ehrte wie kaum jemand sonst. Darum hielt er besonders zu ihm.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Er hoffte etwas: Wenn ich Esaw ganz viel Liebe gebe, wird er doch noch ein guter Mensch. Es hat nicht geklappt — aber Jizchak hörte nicht auf zu hoffen.Hij hoopte iets: als ik Esav heel veel liefde geef, wordt hij toch nog een goed mens. Het lukte niet — maar Jitschak bleef hopen.

Frage an dich

Jizchaks Hände sagten: Das ist Esaw. Jizchaks Ohren sagten: Das ist Jaakow. Er glaubte den Händen. Warum war die Stimme schwerer zu täuschen als die Hände?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Schabbat Schalom!Sjabbat Sjalom!

Erinnerst du dich an Awrahams offenes Zelt? Jaakow, sein Enkel, liebte die Zelte auch — dort saß er und lernte.Weet je nog, de open tent van Avraham? Ja'akov, zijn kleinzoon, hield ook van de tenten — daar zat hij te leren.

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Vajeetsee

Lavan had twee dochters. Die dochters heetten Lea en Racheel.Lawan hatte zwei Töchter. Die eine hieß Lea, die andere Rachel.

Lea’s ogen waren helemaal dof van het huilen. Zij had gehoord dat Rivka twee zonen had: Esav en Ja’akov. En Lea dacht dat zíj met Esav moest trouwen.Leas Augen waren ganz matt vom Weinen. Sie hatte gehört, dass Riwka zwei Söhne hatte: Esaw und Jaakow. Und Lea dachte, dass **sie** Esaw heiraten sollte.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

VajeetseeWajeze — Vajeetsee · De steen op de bron

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Warum hielt er zu Esaw?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Jizchak sah, was in Esaw steckte: einen Mann des Feldes — und einen Sohn, der seinen Vater ehrte wie kaum jemand sonst. Darum hielt er besonders zu ihm.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Frage an dich

Jizchaks Hände sagten: Das ist Esaw. Jizchaks Ohren sagten: Das ist Jaakow. Er glaubte den Händen. Warum war die Stimme schwerer zu täuschen als die Hände?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Schabbat Schalom!Sjabbat Sjalom!

Vajeetsee

Lavan had twee dochters. Die dochters heetten Lea en Racheel.Lawan hatte zwei Töchter. Die eine hieß Lea, die andere Rachel.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Maar Lea wilde dat niet. Zij had gehoord dat Esav een heel slechte man was. Daarom huilde Lea de hele tijd — omdat zij bang was dat zij met Esav moest trouwen.Aber das wollte Lea nicht. Sie hatte gehört, dass Esaw ein sehr schlechter Mensch war. Darum weinte Lea immerzu — weil sie Angst hatte, dass sie Esaw heiraten müsste.

Ja’akov kreeg later, in het huis van Lavan, twaalf zonen en een dochter. Die twaalf zonen zouden de sjevatiem worden: de stamvaders van het Joodse volk.Viel später bekam Jaakow zwölf Söhne und eine Tochter. Diese zwölf Söhne wurden die **Schewatim**: die Stammväter des jüdischen Volkes.

Toen Ja’akov in Charan aankwam, zag hij schaapherders bij een bron wachten. De opening van de bron was bedekt met een enorme steen.Als Jaakow nach Charan kam, sah er Hirten an einem Brunnen warten. Auf der Öffnung des Brunnens lag ein riesiger Stein.

Al het water in de omgeving was op dat moment vuil; niemand kon het drinken. De hele stad had maar één bron. En alleen met zijn allen samen konden de herders die zware steen wegrollen.Alles Wasser in der Gegend war damals schmutzig; niemand konnte es trinken. Die ganze Stadt hatte nur diesen einen Brunnen. Und nur alle zusammen konnten die Hirten den schweren Stein wegrollen.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Ja’akov begon een gesprek met de herders en vroeg of zij Lavan kenden. Hij wilde meer weten over zijn aanstaande schoonvader.Jaakow kam mit den Hirten ins Gespräch und fragte, ob sie Lawan kannten. Er wollte mehr über ihn erfahren: Lawan sollte ja sein Schwiegervater werden.

Maar de herders dachten dat hij zomaar een praatje wilde maken en zeiden: „Als je iets wilt weten, spreek dan met Racheel — daar komt zij net aan met de schapen.”Doch die Hirten dachten, er wolle bloß ein wenig plaudern. „Wenn du etwas wissen willst", sagten sie, „sprich mit Rachel — da kommt sie gerade mit den Schafen."

Racheel ging anders nooit met de schapen op pad. Maar Lavan had bijna al zijn schapen en geiten verloren en zijn herders moeten wegsturen. De paar dieren die er nog waren, hoedde Racheel zelf.Rachel ging sonst nie mit den Schafen hinaus. Aber Lawan hatte fast alle seine Schafe und Ziegen verloren und hatte seine Hirten wegschicken müssen. Die paar Tiere, die noch übrig waren, hütete Rachel selbst.

Ja’akov zag Racheel — en moest meteen huilen. Hij was arm geworden op zijn reis. Hij dacht aan Eliëser, die vroeger zijn moeder Rivka met mooie sieraden had gebracht, en hij had niets.Jaakow sah Rachel — und musste auf einmal weinen. Er war arm geworden auf seiner Reise. Er dachte an Eliëser, der seiner Mutter Riwka damals so viele Schmuckstücke umgehängt hatte — und er selbst hatte nichts.

Ja’akov had twee namen: Ja’akov en Jisra’eel.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Naar die tweede naam heet het Joodse volk tot vandaag: het volk van Jisra’eel.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Woord van de week: sjevatiem betekent stammen. Twaalf broers, twaalf stammen — samen één volk.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

En toen deed Ja’akov iets wat niemand verwachtte. Alsof hij een kurk uit een fles trok, rolde hij die enorme steen in zijn eentje van de bron.Und dann tat Jaakow etwas, das niemand erwartet hätte. Als zöge er einen Korken aus der Flasche, rollte er den riesigen Stein ganz allein vom Brunnen.

Het water stroomde omhoog en liep over de rand — als een teken van zegen, omdat Ja’akov er was.Das Wasser stieg empor und lief über den Rand — wie ein Zeichen des Segens, weil Jaakow da war.

De herders stonden erbij en begrepen er niets van. Zij lachten Ja’akov uit.Die Hirten standen dabei und verstanden gar nichts.

Maar Ja’akov wist iets wat zij niet wisten: dat Racheel later zijn vrouw zou worden. Daarom bleef hij zeven jaar bij Lavan werken om met haar te mogen trouwen — en die zeven jaar leken hem maar een paar dagen.Aber Jaakow wusste etwas, das sie nicht wussten: dass Rachel später seine Frau werden würde. Darum blieb er sieben Jahre bei Lawan und arbeitete, um sie heiraten zu dürfen — und die sieben Jahre kamen ihm vor wie ein paar Tage.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Alle herders samen konden de steen niet van de bron rollen. Waarom lukte het Ja’akov wel?Alle Hirten mussten den Stein zusammen rollen. Warum gelang es Jaakow ganz allein?

Eén bron voor de hele stad — en Ja’akov maakte haar open.Ein Brunnen für die ganze Stadt — und Jaakow machte ihn auf.

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Vajisjlach

Na twintig jaar hard werken in het huis van Lavan, begint Ja’akov aan de reis naar huis. Toen hij vertrok bij zijn ouders was hij helemaal alleen. Maar nu kwam hij terug met vier vrouwen, twaalf kinderen, geiten, schapen, koeien en kamelen.Zwanzig Jahre lang hatte Jaakow bei Lawan hart gearbeitet — jetzt endlich ging es nach Hause. Als er damals von seinen Eltern fortzog, war er ganz allein. Und nun? Nun kehrte er zurück mit vier Frauen und zwölf Kindern, mit Ziegen und Schafen, mit Kühen und Kamelen.

Onderweg kwamen boodschappers Ja’akov vertellen dat Esav met vierhonderd gewapende mannen onderweg naar hem toe was. Ja’akov werd heel erg zenuwachtig. Maar hij had een plannetje. Hij verdeelde zijn vrouwen, kinderen en dieren in twee groepen. Als Esav de ene groep zou aanvallen, dan zou de andere groep kunnen vluchten.Unterwegs kamen Boten zu Jaakow. Sie brachten eine Nachricht, die ihn erschreckte: Esaw ist unterwegs zu dir — mit vierhundert bewaffneten Männern! Jaakow wurde sehr unruhig. Aber er hatte einen Plan. Er teilte seine Frauen, Kinder und Tiere in zwei Gruppen. Wenn Esaw die eine Gruppe angreift, kann die andere fliehen.

Weet je nog hoe Ja’akov na de ruzie om de beracha moest vluchten — ver weg, naar het land van zijn moeder? Twintig jaar heeft hij daar bij Lavan gewerkt. Nu gaat hij naar huis.Erinnerst du dich, wie Jaakow nach dem Streit um die Beracha fliehen musste — weit fort, ins Land seiner Mutter? Zwanzig Jahre hat er dort bei Lawan gearbeitet. Jetzt geht er nach Hause.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

VajisjlachWajischlach — Vajisjlach · De omhelzing

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Alle herders samen konden de steen niet van de bron rollen. Waarom lukte het Ja’akov wel?Alle Hirten mussten den Stein zusammen rollen. Warum gelang es Jaakow ganz allein?

Eén bron voor de hele stad — en Ja’akov maakte haar open.Ein Brunnen für die ganze Stadt — und Jaakow machte ihn auf.

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Vajisjlach

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Ja’akov davvende tot Hasjeem en vroeg om Zijn bescherming. Ook maakte Ja’akov wapens klaar voor het geval dat hij zou moeten vechten. Maar hij wilde eigenlijk alleen maar vrede met Esav. Daarom stuurde hij de volgende dag een groot cadeau van schaapjes, geitjes, kamelen en ezels voor zijn broer Esav. Hij hoopte dat de cadeaus zijn broer Esav veel minder kwaad zouden maken.Dann davvente Jaakow zu Haschem und bat um Seinen Schutz. Auch Waffen legte er bereit — falls er doch kämpfen müsste. Aber eigentlich wollte er nur eines: Frieden mit Esaw. Darum schickte er seinem Bruder am nächsten Tag ein großes Geschenk voraus: Schafe und Ziegen, Kamele und Esel. Er hoffte, dass Esaw dann nicht mehr so böse wäre.

De nacht voor de ontmoeting bleef Ja’akov in het kamp. Het cadeau was al vooruitgestuurd — kudde na kudde, met ruimte ertussen.Die Nacht vor der Begegnung blieb Jaakow im Lager. Das Geschenk zog schon voraus — Herde um Herde, mit Abstand dazwischen.

Toen kwam de dag. Ja’akov keek op: daar kwam Esav, en met hem vierhonderd mannen. Ja’akov ging zelf voorop, als eerste, vóór zijn hele familie. Zeven keer boog hij diep voor zijn broer.Dann kam der Tag. Jaakow blickte auf: Da kam Esaw, und mit ihm vierhundert Männer. Jaakow ging selbst voran, als Erster, vor seiner ganzen Familie. Siebenmal verneigte er sich tief vor seinem Bruder.

Ja’akov hield zijn hoofd gebogen. Hij hoorde voetstappen — snelle voetstappen. Esav rende. Maar niet om te vechten: hij omhelsde Ja’akov, viel hem om de hals en kuste hem. En ze huilden allebei.Jaakow hielt den Kopf gesenkt. Er hörte Schritte — schnelle Schritte. Esaw rannte. Aber nicht, um zu kämpfen: Er umarmte Jaakow, fiel ihm um den Hals und küsste ihn. Und beide weinten.

Wist je dat…

Ja’akov 97 jaar oud was toen hij terugging naar zijn ouders, Jitschak en Rivka, in Israël?… dass Jaakow **97** Jahre alt war, als er zu seinen Eltern Jizchak und Riwka nach Israel zurückkehrte?
Ja’akov 12 zoons en één dochter had — en dat ze Dina heette?… dass Jaakow insgesamt zwölf Söhne hatte und eine Tochter — sie hieß Dina?
Dina ontvoerd werd door prins Sjechem van het stadje Sjechem — en dat Sjechem met haar wilde trouwen?… dass Dina vom Prinzen Schechem aus der Stadt Schechem entführt wurde — und dass Schechem sie heiraten wollte?
Sjimon en Levi toen Dina bevrijd hebben uit het paleis van Sjechem?… dass Schimon und Lewi Dina damals aus dem Palast von Schechem befreit haben?

„Wie zijn al die mensen bij jou?”, vroeg Esav. „De kinderen die Hasjeem mij gegeven heeft”, zei Ja’akov. „En al die dieren die ik onderweg tegenkwam?” „Die zijn mijn cadeau voor jou.” „Ik heb zelf genoeg, mijn broer”, zei Esav. „Houd maar wat van jou is.” Maar Ja’akov bleef vragen, net zo lang tot Esav het cadeau aannam.„Wer sind all die Menschen bei dir?“, fragte Esaw. „Die Kinder, die Haschem mir geschenkt hat“, sagte Jaakow. „Und all die Tiere, die mir entgegenkamen?“ „Die sind mein Geschenk für dich.“ „Ich habe selbst genug, mein Bruder“, sagte Esaw. „Behalte, was dir gehört.“ Aber Jaakow bat und bat, bis Esaw das Geschenk annahm.

„Kom”, zei Esav, „laten we samen verder reizen.” Maar Ja’akov antwoordde: „De kinderen zijn nog klein, en veel dieren hebben jonkies. Wij lopen langzaam. Ga jij maar vooruit — wij komen rustig achter je aan.”„Komm“, sagte Esaw, „lass uns zusammen weiterreisen.“ Aber Jaakow antwortete: „Die Kinder sind noch klein, und viele Tiere haben Junge. Wir gehen langsam. Zieh du voraus — wir kommen in Ruhe nach.“

Daar stonden ze: twee broers. Zo veel jaren was Esav kwaad geweest. Nu was de ruzie voorbij. Esav ging terug naar zijn eigen land — en Ja’akov reisde rustig verder, naar huis.Da standen sie: zwei Brüder. So viele Jahre war Esaw zornig gewesen. Jetzt war der Streit vorbei. Esaw zog zurück in sein Land — und Jaakow reiste ruhig weiter, nach Hause.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Waarom was Esav nog boos?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Eli: „Elk woord in de Tora heeft betekenis. Ja’akov liet tegen Esav zeggen: ‚Ik heb bij Lavan gewoond.’ Daarmee bedoelde hij: ik heb daar de 613 mitsvot gehouden — en geen van de slechte gewoonten van Lavan overgenomen.”**Eli:** „Jedes Wort in der Tora bedeutet etwas. Jaakow ließ Esaw sagen: ‚Ich habe bei Lawan **gewohnt**.' Damit meinte er: Ich habe dort die 613 Mitzwot gehalten — und keine einzige schlechte Gewohnheit von Lawan übernommen.“

Ariella: „Ja’akov stuurde een prachtig cadeau aan Esav: 220 geitjes, 220 schaapjes, 60 kamelen, 50 koeien en 30 ezels. Ja’akov was erg bang voor Esav.”**Ariella:** „Jaakow schickte Esaw ein prachtvolles Geschenk: 220 Ziegen, 220 Schafe, 60 Kamele, 50 Kühe und 30 Esel. So groß war seine Angst vor Esaw.“

Channa: „Eerder had Ja’akov de beracha — de zegen van de vader — van Jitschak gekregen, toen hij zich verkleed had als Esav. Dat vond Esav natuurlijk niet leuk, want hij wilde die beracha zelf hebben. Uiteindelijk kreeg Esav wel een eigen beracha van zijn vader, maar toch voelde hij zich genept. Hij bleef boos. Ja’akov wist dat — en probeerde Esav goed te stemmen met die grote kudde.”**Channa:** „Früher hatte Jaakow die **Beracha** — den Segen des Vaters — von Jizchak bekommen, als er sich als Esaw verkleidet hatte. Das fand Esaw gar nicht schön, denn er wollte den Segen selbst. Am Ende bekam Esaw zwar eine eigene Beracha von seinem Vater, aber er fühlte sich trotzdem betrogen. Er blieb böse. Jaakow wusste das — und versuchte, Esaw mit der großen Herde freundlich zu stimmen.“

Vraag aan jou

Esav kwam met vierhonderd mannen. En toen? Toen omhelsde hij zijn broer. Hoe zou Ja’akov zich op dat moment gevoeld hebben?Esaw kam mit vierhundert Männern. Und dann? Dann umarmte er seinen Bruder. Wie hat sich Jaakow in diesem Augenblick wohl gefühlt?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Woord van de week: Vajisjlach betekent: ‚En hij stuurde.’ Ja’akov stuurde boodschappers vooruit naar zijn broer — hij zette de eerste stap.Wajischlach heißt: ‚Und er schickte.' Jaakow schickte Boten zu seinem Bruder voraus — er machte den ersten Schritt.

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Vajeesjev

Joseef kreeg een prachtige jas met veel kleuren van zijn vader. Joseef droeg dat de hele tijd. Zijn broers werden jaloers. Maar ze waren toch niet zo heel erg jaloers — totdat Joseef begon te spreken over zijn dromen: „We waren met zijn allen in het veld en we waren bezig het stro te bundelen. Maar plotseling stond mijn bundel stro rechtop en jullie bundels bogen voor die van mij!”Von seinem Vater bekam Josef einen prächtigen Mantel mit vielen Farben. Josef trug ihn von morgens bis abends. Und seine Brüder? Die wurden eifersüchtig. Aber noch war es keine große Eifersucht. Groß wurde sie erst, als Josef anfing, von seinen Träumen zu erzählen: „Wir waren alle zusammen auf dem Feld und banden Stroh zu Bündeln. Auf einmal richtete sich mein Bündel auf und stand — und eure Bündel verneigten sich vor meinem!"

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

VajeesjevWajeschew — Vajeesjev · De jas met veel kleuren

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Waarom was Esav nog boos?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Vraag aan jou

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Vajeesjev

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Wat?!” riepen de broers van Joseef. „Denk je dat jij als jongste broertje koning zult worden over ons? Denk jij dat we voor jou zullen buigen?!” En de broers stonden op en gingen weg. Ze konden het niet meer aanhoren.„Was?!", riefen die Brüder. „Du bist der Jüngste — und ausgerechnet du willst König über uns werden? Meinst du, wir verneigen uns vor dir?!" Und die Brüder standen auf und gingen weg. Sie konnten es nicht mehr anhören.

Joseef hield echter vol en later vertelde hij zijn nieuwste droom: „In mijn laatste droom bogen de zon, de maan en de elf sterren allemaal voor mij!”Aber Josef hörte nicht auf. Später erzählte er seinen neuesten Traum: „In meinem letzten Traum haben sich die Sonne, der Mond und elf Sterne vor mir verneigt!"

„Oh nee,” zeiden zijn broers, „wil je ons nu vertellen dat onze vader, onze moeder en wijzelf allemaal zullen buigen voor jou? Wat een chotspe!”„O nein", sagten seine Brüder. „Willst du uns jetzt erzählen, dass unser Vater, unsere Mutter und wir alle uns vor dir verneigen werden? So eine **Chuzpe** — so eine Frechheit!"

Zelfs Ja’akov was erg boos. Hij zag hoe Joseef zijn broers jaloers maakte. „Doe niet zo gek,” vertelde hij Joseef waar iedereen bij was, „waarom zouden we allemaal voor jou buigen? Houd op!” Ja’akov wist dat de dromen best konden uitkomen, maar hij wilde niet dat de broers jaloers zouden worden op Joseef.Sogar Jaakow war sehr böse. Er sah ja, wie Josef seine Brüder eifersüchtig machte. „Red keinen Unsinn", sagte er zu Josef, als alle dabei waren. „Warum sollten wir uns alle vor dir verneigen? Hör auf damit!" Dabei wusste Jaakow: Die Träume konnten durchaus wahr werden. Aber er wollte nicht, dass die Brüder noch eifersüchtiger auf Josef wurden.

Weet je nog, de tweeling Ja’akov en Esav? Toen was er al ruzie tussen broers. Nu krijgen de zonen van Ja’akov zelf ruzie.Erinnerst du dich an die Zwillinge Jaakow und Esaw? Schon damals gab es Streit zwischen Brüdern. Jetzt streiten Jaakows eigene Söhne.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Joseef was zeventien jaar oud toen zijn vader hem riep en zei: „Joseef, jouw broers weiden de schaapjes in Sjechem. Ga ze bezoeken en kijk wat ze doen en laat mij dan weten hoe het met ze is.”Josef war siebzehn Jahre alt, als sein Vater ihn rief: „Josef, deine Brüder weiden die Schafe bei Schechem. Besuch sie und schau, was sie machen. Und dann erzähl mir, wie es ihnen geht."

Joseef ging naar Sjechem, maar zijn broers waren daar al weg. Hij rende ze achterna. De broers van Joseef zagen zijn jas met veel kleuren al op een afstand. Ze wisten dat hij er aankwam.Josef ging nach Schechem, aber seine Brüder waren schon weitergezogen. Er lief ihnen nach. Die Brüder sahen den Mantel mit den vielen Farben schon von weitem. Sie wussten: Da kommt er. „Schaut", sagte einer von ihnen, „da kommt der Traumkönig."

„Kijk, daar komt die droomkoning,” zei een van hen.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

„Hij gaat ons weer een van zijn dromen vertellen. Laten we hem voor eens en voor altijd het zwijgen opleggen,” zei een tweede broer. „Goed idee,” zei een derde, „en laten we kijken wat er dan met zijn dromen gebeurt.” Maar plotseling stond hun oudste broer Re’oeween op en zei: „Nee, wij gaan Joseef niet doodslaan. We gooien hem in een put.” In het geheim wilde Re’oeween terugkomen om zijn broertje Joseef uit de put te redden.„Gleich erzählt er uns wieder einen von seinen Träumen. Bringen wir ihn für immer zum Schweigen", sagte ein zweiter Bruder. „Gute Idee", sagte ein dritter, „dann sehen wir ja, was aus seinen Träumen wird." Doch da stand ihr ältester Bruder Re'uwen auf und sagte: „Nein. Wir schlagen Josef nicht tot. Wir werfen ihn in eine Grube." Insgeheim wollte Re'uwen zurückkommen und seinen kleinen Bruder Josef aus der Grube retten.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Het liep anders dan Re’oeween hoopte: de broers gooiden Joseef in de put. En daarna verkochten ze hem aan handelaren, en die namen hem mee — ver weg, naar Egypte.Es kam anders, als Re'uwen hoffte: Die Brüder warfen Josef in die Grube. Und dann verkauften sie ihn an Händler, und die nahmen ihn mit — weit fort, nach Ägypten. Aber G'tt half Josef überall. Auch dort.

Maar G’d hielp Joseef overal. Ook daar.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Waarom zo veel ruzie?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Eli: „Ik vind de broers erg gemeen om hun broertje Joseef te willen doden. En ik vind het dapper van Re’oeween, dat hij Joseef probeert te redden door hem in de put te gooien. Maar ik begrijp niet waarom de broers Joseef zo haatten!”**Eli:** „Ich finde die Brüder richtig gemein — sie wollten ihren eigenen Bruder Josef töten! Und ich finde Re'uwen mutig, weil er Josef retten will und ihn darum in die Grube werfen lässt. Aber eines verstehe ich nicht: Warum hassten die Brüder Josef so sehr?"

Ariella: „Nou, dat zal ik je vertellen. Joseef deed net alsof hij koning zou worden over zijn oudere broers. Zou jij het leuk vinden als jouw kleinste broertje je komt vertellen dat hij koning gaat worden over al zijn oudere broertjes en zusjes?”**Ariella:** „Das kann ich dir sagen. Josef tat so, als würde er König über seine älteren Brüder werden. Fändest du das schön — wenn dein kleinster Bruder dir erzählt, dass er König wird über alle seine großen Brüder und Schwestern?"

Batsheva: „Maar toch vind ik het niet aardig van de broers om hem daarom te willen doden. Ze hadden ook eerst met hem kunnen praten. Daarmee kun je heel veel ruzie en misverstanden uit de weg ruimen.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Elisja: „Maar dat is waarschijnlijk de reden waarom ze hem zo haatten. Ze praatten nooit met elkaar. Dan krijg je zo veel ruzie en haat. Je moet juist alle problemen met elkaar bespreken. Pas dan komt er echte vrede!”**Eli:** „Ich finde die Brüder richtig gemein — sie wollten ihren eigenen Bruder Josef töten! Und ich finde Re'uwen mutig, weil er Josef retten will und ihn darum in die Grube werfen lässt. Aber eines verstehe ich nicht: Warum hassten die Brüder Josef so sehr?"

Wist je dat…

de broers een geitje slachtten om de jas van Joseef in het geitebloed te dopen om net te doen alsof Joseef verscheurd was door een wild dier?… dass die Brüder ein Ziegenböckchen schlachteten und Josefs Mantel in das Blut tauchten — damit es aussah, als hätte ein wildes Tier Josef zerrissen?
Ja’akov inderdaad geloofde dat Joseef door een wild dier gedood was en dat hij daarom 22 jaar lang over Joseef treurde?… dass Jaakow wirklich glaubte, ein wildes Tier habe Josef getötet — und dass er 22 Jahre lang um Josef trauerte?
Joseef heel erg veel succes had in het huis van Potifar en later in de gevangenis en hij de hele dag Baroech Hasjem riep om duidelijk te maken aan Potifar, dat G’d hem overal hielp?… dass Josef im Haus von Potifar und später sogar im Gefängnis sehr viel Erfolg hatte — und den ganzen Tag „**Baruch Haschem!**" rief, damit Potifar merkte: G'tt hilft Josef überall?

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Denk aan jouw week: wanneer was jij een keer jaloers of echt boos — en aan wie had je het kunnen vertellen?Denk an deine Woche: Wann warst du einmal eifersüchtig oder richtig wütend — und wem hättest du es erzählen können?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Mikeets

De koning van Egypte, Farao, werd midden in de nacht wakker. Hij was heel erg in de war van twee vreemde dromen. Hij had zo gek gedroomd. Hij riep alle mensen die dromen konden uitleggen bij elkaar. Hij begreep helemaal niets van zijn dromen.Mitten in der Nacht schreckte Pharao hoch, der König von Ägypten. Zwei fremde Träume hatte er gehabt, und sie brachten ihn ganz durcheinander. So wirr hatte er noch nie geträumt. Er ließ alle Männer zusammenrufen, die Träume deuten konnten. Denn er selbst verstand nicht das Kleinste davon.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

MikeetsMikez — Mikeets · De droom van de koning

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Mikeets

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Ik had twee heel erge dromen. Ik moet iemand hebben die mij die dromen kan uitleggen”, zei Farao. Maar niemand kon Farao uitleggen wat hij gedroomd had.„Ich habe zwei schreckliche Träume gehabt", sagte Pharao. „Ich brauche jemanden, der mir diese Träume erklären kann." Aber keiner konnte Pharao erklären, was er geträumt hatte. Keiner.

Plotseling herinnerde de wijnschenker zich een Joodse slaaf: Joseef. Joseef had in de gevangenis de droom van de bakker en de wijnschenker goed uitgelegd. „Ik ken iemand die uw droom kan uitleggen”, vertelde hij Farao. „Hij zit in de gevangenis.” De koning was zo in de war van zijn dromen dat hij Joseef direct uit de gevangenis liet halen.Da fiel dem Weinschenk plötzlich etwas ein: ein jüdischer Sklave, drüben im Gefängnis — Josef. Josef hatte dort den Traum des Bäckers und den Traum des Weinschenks richtig gedeutet. „Ich kenne jemanden, der Euren Traum erklären kann", sagte der Weinschenk zu Pharao. „Er sitzt im Gefängnis." Und weil dem König seine Träume nicht aus dem Kopf gingen, ließ er Josef auf der Stelle aus dem Gefängnis holen.

„Ik kan hem natuurlijk direct weer terugsturen naar de gevangenis als ik het niet leuk vind wat hij zegt”, zei Farao.„Wenn mir nicht gefällt, was er sagt", sagte Pharao, „kann ich ihn ja sofort wieder zurückschicken."

Joseef werd geschoren en kreeg mooie kleren omdat hij bij de koning moest komen. Toen Joseef voor de koning stond zei hij: „Koning, vertel mij uw dromen. Ik zal G’d vragen mij te helpen uw dromen uit te leggen.”Josef wurde rasiert und bekam schöne Kleider, denn er sollte vor den König treten. Und als Josef vor dem König stand, sagte er: „König, erzählt mir Eure Träume. Ich werde G'tt bitten, mir zu helfen, sie zu deuten."

Weet je nog, de droom van Joseef over de bundels stro? Toen wilden zijn broers niet naar hem luisteren. Nu droomt een koning — en iedereen wacht tot Joseef iets zegt.Erinnerst du dich an Josefs Traum von den Garben? Damals wollten seine Brüder ihm nicht zuhören. Jetzt träumt ein König — und alle warten darauf, dass Josef etwas sagt.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Farao vertelde zijn dromen aan Joseef: „Ik stond naast de rivier en zag dat zeven vette koeien gras aan het eten waren. Plotseling kwamen er zeven heel magere koeien uit de rivier en aten die vette koeien op. Nadat ze de vette koeien opgegeten hadden, waren ze nog even mager als ze in het begin waren. Toen werd ik wakker. Maar ik viel weer in slaap en ik had nog een andere droom”, zei Farao.Da erzählte Pharao Josef seine Träume: „Ich stand am Fluss und sah sieben fette Kühe, die fraßen Gras. Auf einmal stiegen sieben ganz magere Kühe aus dem Fluss und fraßen die fetten Kühe auf. Und nachdem sie die fetten Kühe aufgefressen hatten, waren sie noch genauso mager wie am Anfang. Da wachte ich auf. Aber ich schlief wieder ein, und ich hatte noch einen zweiten Traum", sagte Pharao.

„In deze droom zag ik zeven volle korenaren. En daarna verschenen er zeven uitgedroogde, dunne korenaren en die aten de volle korenaren op. Nadat ze de volle korenaren hadden opgegeten waren de dunne korenaren nog even dun en uitgedroogd als daarvoor!”„In diesem Traum sah ich sieben volle Kornähren. Und danach kamen sieben vertrocknete, dünne Ähren, und die fraßen die vollen Ähren auf. Und nachdem sie die vollen Ähren aufgefressen hatten, waren die dünnen Ähren noch genauso dünn und vertrocknet wie vorher!"

Farao vroeg aan Joseef: „Ik heb al mijn droomuitleggers mijn dromen verteld. Maar niemand kon ze uitleggen.”Dann sagte Pharao zu Josef: „Ich habe allen meinen Traumdeutern meine Träume erzählt. Aber keiner konnte sie deuten."

„Beide dromen betekenen hetzelfde”, zei Joseef tegen Farao.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Er zal zeven jaar heel veel te eten zijn in Egypte. Maar dan zal er zeven jaar niets te eten zijn: een hele grote hongersnood. Niets zal er groeien.”„Beide Träume bedeuten dasselbe", sagte Josef zu Pharao. „Sieben Jahre lang wird es in Ägypten sehr viel zu essen geben. Aber danach wird es sieben Jahre lang nichts zu essen geben: eine ganz große Hungersnot. Nichts wird wachsen."

„U moet een wijs man aanstellen over Egypte, die in de zeven jaren van veel eten alles opslaat in een grote graanschuur zodat er genoeg te eten is voor de zeven hongerjaren.”„Ihr müsst einen klugen Mann über Ägypten setzen. In den sieben Jahren, in denen es viel zu essen gibt, soll er alles in einem großen Kornspeicher sammeln. Dann ist auch in den sieben Hungerjahren genug zu essen da."

Farao zag dat hij groot gelijk had. „Niemand is slimmer dan jij, Joseef”, zei Farao. „Jij wordt onderkoning van Egypte.” Farao gaf Joseef toen prachtige kleren en een gouden halsketting. Joseef reed in de koninklijke wagen. Joseef trouwde met Osnat. Zij kregen twee zoons: Menasje en Efraim.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Wie kon dat?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Eli: „Farao had alle droomuitleggers van heel Egypte gevraagd. Allemaal! En niemand wist iets. Toen halen ze een gevangene uit de gevangenis — en die weet het wél. Hoe kan dat?”**Eli:** „Pharao hatte alle Traumdeuter von ganz Ägypten gefragt. Alle! Und keiner wusste etwas. Dann holen sie einen Gefangenen aus dem Gefängnis — und der weiß es. Wie kann das sein?"

Ariella: „Luister nog eens goed naar wat Joseef als eerste zei. Niet: ‚Ik kan dat.’ Niet: ‚Ik ben de beste.’ Maar: ‚Ik zal G’d vragen mij te helpen.’ En dat zei hij voordat hij de droom gehoord had.”**Ariella:** „Hör noch einmal genau hin, was Josef als Erstes gesagt hat. Nicht: ‚Ich kann das.' Nicht: ‚Ich bin der Beste.' Sondern: ‚Ich werde G'tt bitten, mir zu helfen.' Und das hat er gesagt, **bevor** er den Traum überhaupt gehört hatte."

Asaf: „En daarna deed Joseef nog iets waar niemand om gevraagd had. Hij zei niet alleen wat de droom betekende. Hij zei ook wat je nu moet doen: opslaan zolang er veel is. En Farao merkte meteen dat hij precies zo’n man nodig had.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Wist je dat…

Joseef en Osnat twee zoons hadden? De een heette Menasje en de ander Efraim. Allebei de namen zijn een dank: Menasje — „G’d deed mij vergeten al mijn tegenspoed”. Efraim — „G’d liet mij vruchtbaar zijn in het land van mijn ellende”.… dass Josef und Osnat zwei Söhne hatten? Der eine hieß Menasche, der andere Efrajim. Beide Namen sind ein Dank: **Menasche** — „G'tt hat mich vergessen lassen, was schwer war". **Efrajim** — „G'tt hat mich wachsen lassen in dem Land, in dem es mir schlecht ging".
Joseef een groot plan bedacht om Mitsraim te redden van de hongersnood — en dat er later zelfs mensen van verre landen kwamen om eten te kopen bij Joseef?… dass Josef einen großen Plan machte, um Ägypten vor der Hungersnot zu retten — und dass später sogar Menschen aus fernen Ländern kamen, um bei ihm Getreide zu kaufen?
Joseef zijn broers wel herkende maar zijn broers hem niet herkenden omdat Joseef nu een baard droeg en de broers niet dachten dat die strenge onderkoning hun broer Joseef was?… dass Josef seine Brüder wiedererkannte, seine Brüder ihn aber nicht? Josef trug jetzt einen Bart, und keiner von ihnen dachte, dass dieser strenge Vizekönig ihr Bruder Josef sein könnte.
Joseef zijn broers ervan beschuldigde dat zij spionnen waren?… dass Josef seine Brüder beschuldigte, sie seien Spione?

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

’s Morgens zit Joseef nog in de gevangenis. Dan wordt hij geschoren, krijgt hij mooie kleren en wordt hij naar de koning gebracht. Wat ging er op die weg volgens jou door zijn hoofd?Am Morgen sitzt Josef noch im Gefängnis. Dann wird er rasiert, bekommt schöne Kleider und wird zum König gebracht. Was, glaubst du, ging ihm auf diesem Weg durch den Kopf?

Chanoeka Sameach! · Sjabbat Sjalom!Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Vajigasj

Ja’akov ging naar Egypte. Al zijn kinderen en zijn vrouwen gingen met hem mee. Ja’akov ging wonen in het land Gosjen.Eine lange Karawane zog nach Ägypten. Ganz vorn ging Jaakow, und hinter ihm kamen alle seine Kinder und seine Frauen. Ihr Weg endete im Land Goschen. Dort wollten sie wohnen.

Het land Gosjen was heel vruchtbaar. Daar groeide van alles. Joseef wilde zijn vader zo snel mogelijk zien. Hij ging zelf naar het land Gosjen toe om zijn vader te ontmoeten.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

VajigasjWajigasch — Vajigasj · Weerzien in Gosjen

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Chanoeka Sameach! · Sjabbat Sjalom!Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Vajigasj

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Ik ben zo blij dat je nog in leven bent”, zei Ja’akov tegen zijn zoon Joseef. Zij omhelsden en kusten elkaar.Josef aber hielt es nicht mehr aus. Er wollte seinen Vater sehen, so schnell es nur ging. Darum fuhr er ihm selbst entgegen, hinaus nach Goschen.

„Ik heb jou ook gemist”, zei Joseef.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Lang stonden zij zo. Pas daarna liet Joseef zijn vader los.„Ich habe dich auch vermisst", sagte Josef.

Weet je nog, de jas met veel kleuren? Toen huilde Ja’akov om Joseef en dacht dat hij dood was. Nu houdt hij hem weer vast.Erinnerst du dich an den bunten Mantel? Damals weinte Jaakow um Josef und dachte, er sei tot. Jetzt hält er ihn wieder im Arm.

„Maar we hebben een probleem, dat ik wel kan oplossen. De koning wil dat al mijn broers in het leger gaan als belangrijke soldaten. Dit wordt als een grote eer gezien in Egypte.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

„Maar zij zijn helemaal geen soldaten”, zei Ja’akov.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Dat weet ik ook, vader”, zei Joseef. „Ik ben van plan om te vertellen dat wij een familie van schaapherders zijn. Ik zal aan Farao alleen mijn zwakste broers laten zien. Dan zal hij begrijpen dat onze familie geen soldaten zijn. Dan zal de koning ons laten wonen als schaapherders in Gosjen. Zo zullen de Egyptenaren ons met rust laten.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Joseef nam zijn vader en zijn vijf zwakste broers mee naar Farao.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

„Wat doen jullie?” vroeg Farao aan de broers.Josef nahm seinen Vater und seine fünf schwächsten Brüder mit zum Pharao.

„Wij zijn schaapherders”, antwoordden ze hem. „Wij zijn hier gekomen naar onze broer Joseef om onze schapen te laten weiden.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

De koning Farao zag dat ze inderdaad geen soldaten waren en zei: „Gaan jullie maar wonen in Gosjen.” Maar Farao wilde ze eren en zei: „Laten ze mijn vee ook verzorgen.”„Wir sind Schafhirten", antworteten sie. „Wir sind zu unserem Bruder Josef gekommen, damit unsere Schafe hier weiden können."

Toen keek Farao naar Ja’akov en zag allemaal rimpels op zijn gezicht en zijn lange witte baard.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Wist je dat…

Joseef zijn broers ervan beschuldigde, dat zij spionnen waren en Mitsraim kwamen bespioneren?… dass Josef seine Brüder erst beschuldigt hatte, sie seien Spione und kämen Ägypten ausspähen?
Joseef steeds het geld voor het graan van zijn broers liet terugstoppen in hun zakken?… dass Josef jedes Mal das Geld für das Korn heimlich wieder in ihre Säcke zurücklegen ließ?
Joseef zijn zilveren beker in de zak van Benjamin had laten verstoppen?… dass Josef seinen silbernen Becher im Sack von Binjamin verstecken ließ?
Joseef veel wagens meegaf met zijn broers om eten en cadeau’s mee te geven voor Ja’akov en de kinderen in Israël? Later zouden ze naar Mitsraim komen in deze wagens.… dass Josef seinen Brüdern viele Wagen mitgab, voll mit Essen und Geschenken für Jaakow und die Kinder in Israel? In genau diesen Wagen kamen sie später nach Ägypten.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

„Hoe oud ben jij?” vroeg Farao aan Ja’akov.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

„Ik ben 130 jaar oud. Maar het waren moeilijke jaren.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Ja’akov dacht aan zijn problemen met Esav, met Lavan en al die jaren dat hij getreurd had over Joseef.„Ich bin hundertdreißig Jahre alt", sagte Jaakow. „Aber es waren schwere Jahre."

Toen gaf Ja’akov een beracha — een zegen — aan de koning en ging met zijn zoons terug naar Gosjen.Jaakow dachte an den Streit mit Esaw. Er dachte an Lawan. Und er dachte an all die Jahre, in denen er um Josef getrauert hatte.

Joseef was een goede onderkoning. Hij gaf iedereen te eten, kocht van iedereen het vee en het land voor graan en brood, liet iedereen van de ene stad naar de andere stad verhuizen. Iedereen moest ieder jaar een deel van de oogst aan Farao geven.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Waarom moest iedereen verhuizen?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Eli: „Eén ding snap ik niet. Joseef liet alle mensen in Mitsraim verhuizen — van de ene stad naar de andere stad. Waarom mocht niet gewoon iedereen blijven wonen waar hij was?”**Eli:** „Eines verstehe ich nicht. Josef ließ alle Leute in Ägypten umziehen — aus der einen Stadt in die andere. Warum durfte nicht einfach jeder da wohnen bleiben, wo er war?"

Ariella: „Denk eens na, Eli. Wie verhuisd is, woont niet meer waar hij geboren is. En in een vreemde plaats voelt niemand zich de baas van het land.”**Ariella:** „Denk mal nach, Eli. Wer umgezogen ist, wohnt nicht mehr da, wo er geboren wurde. Und in einem fremden Ort fühlt sich niemand wie der Herr im Land."

Eli: „En dat was leuk voor Farao?”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Ariella: „Precies. Zo werd Farao pas echt de baas in Mitsraim. Maar weet je wat? Voor de Benee Jisra’eel was het ook goed. Nu was gewoon iedereen een vreemdeling. Dan voel je je zelf ook niet zo vreemd.”**Ariella:** „Denk mal nach, Eli. Wer umgezogen ist, wohnt nicht mehr da, wo er geboren wurde. Und in einem fremden Ort fühlt sich niemand wie der Herr im Land."

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Waarom wilde Joseef, dat alle Egyptenaren zouden verhuizen naar een andere stad?Warum wollte Josef, dass alle Ägypter in eine andere Stadt umziehen?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Wajechi

Ja’akov woonde de laatste zeventien jaren van zijn leven in Mitsraim. Toen hij 147 jaar oud was, riep hij zijn zoon Joseef bij zich. „Beloof me dat je me zult begraven in de grot de Machpela bij mijn vader en moeder en mijn grootouders en niet hier in Mitsraim.”„Josef!" — Jaakow ließ seinen Sohn rufen. Siebzehn Jahre hatten sie nun zusammen in Ägypten gelebt, und Jaakow war hundertsiebenundvierzig Jahre alt geworden. Jetzt spürte er: Es geht zu Ende.

Joseef beloofde dat.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Niet lang daarna bracht hij zijn twee zoons Efraim en Menasje naar zijn vader voor een beracha.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Ja’akov vertelde de twee jongens: „Jullie zullen in alles precies zo als mijn eigen kinderen zijn.” Daarom werden Efraim en Menasje later meegerekend met de twaalf stammen. Efraim en Menasje werden ieder een eigen, aparte stam. Ze kregen een beracha van hun grootvader Ja’akov.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Weet je nog van Jitschak, die bijna blind was en zijn zegen gaf? Ook toen kreeg de jongste de beracha. Maar deze keer weet de opa precies wat hij doet.Erinnerst du dich an Jizchak, der fast blind war und seinen Segen gab? Auch damals bekam der Jüngere die Beracha. Diesmal aber weiß der Großvater ganz genau, was er tut.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

WajechiWajechi — Wajechi · De gekruiste handen

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Waarom wilde Joseef, dat alle Egyptenaren zouden verhuizen naar een andere stad?Warum wollte Josef, dass alle Ägypter in eine andere Stadt umziehen?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Wajechi

Joseef beloofde dat.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Niet lang daarna bracht hij zijn twee zoons Efraim en Menasje naar zijn vader voor een beracha.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Efraim, de jongste, stond tegenover de linkerhand van grootvader Ja’akov. Menasje, de oudste, stond tegenover de rechterhand van grootvader Ja’akov.Jaakow zog die beiden Jungen zu sich heran. „Ihr sollt in allem genau so sein wie meine eigenen Kinder", sagte er. Darum wurden Efraim und Menasche später zu den zwölf Stämmen mitgezählt. Jeder von ihnen wurde ein eigener Stamm.

Het was de gewoonte dat de oudste zoon de grootste zegen zou krijgen met de rechterhand.Nun stellten sie sich ans Bett. Efraim, der Jüngere, stand vor der linken Hand des Großvaters. Menasche, der Ältere, stand vor der rechten Hand.

Maar Ja’akov kruiste zijn handen en plaatste zijn rechterhand op het hoofd van de jongste en zijn linkerhand op het hoofd van de oudste.So gehörte es sich nämlich: Der älteste Sohn bekommt den größten Segen — und den bekommt er mit der rechten Hand.

Toen Joseef dat zag, tilde hij zijn vaders rechterhand op om hem goed te leggen.Aber Jaakow kreuzte seine Arme. Die rechte Hand legte er auf den Kopf des Jüngeren. Die linke Hand legte er auf den Kopf des Älteren.

Maar Ja’akov protesteerde. „Ik weet wat ik aan het doen ben. De jongste broer zal groter zijn dan de oudste. Van hem zal een groot man afstammen, Jehosjoe’a. Maar beiden zullen veel kinderen hebben. En in de toekomst zullen de mensen hun kinderen een beracha geven en zeggen: ‚Moge G’d jullie maken zoals Efraim en Menasje.’”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Toen riep Ja’akov al zijn zoons bij elkaar om ze een beracha te geven voordat hij stierf.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Nadat Ja’akov gestorven was, vroeg Joseef aan Farao of hij zijn vader mocht begraven in Israël. Farao had Ja’akov liever in Mitsraim begraven. Maar omdat Joseef zijn vader Ja’akov had gezworen om hem in Israël te begraven, gaf Farao uiteindelijk toch toestemming.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

De koningen van Kena’an zagen een hele stoet uit Mitsraim optrekken en dachten dat Farao oorlog kwam voeren met hen. Maar toen zagen ze dat het een begrafenis was. Alle koningen hingen toen hun kronen aan de kist van Ja’akov. Ja’akov kreeg toen heel veel kavod van alle koningen!Josef ging zu Pharao. „Darf ich meinen Vater in Israel begraben?" Pharao hätte Jaakow viel lieber in Ägypten behalten. Aber Josef hatte es seinem Vater geschworen — und am Ende gab Pharao die Erlaubnis.

Wist je dat…

Ja’akov zeventien jaar in Mitsraim woonde — en daar zelfs een jesjiva stichtte, een leerhuis, zodat de kinderen Tora konden blijven leren?… dass Jaakow siebzehn Jahre in Ägypten wohnte — und dort sogar eine **Jeschiwa** gründete, ein Lernhaus, damit die Kinder weiter Tora lernen konnten?
Ja’akov niet goed meer kon zien toen hij de beracha gaf? Zijn ogen waren zwaar geworden van ouderdom — en toch legde hij zijn handen precies zoals hij het wilde.… dass Jaakow gar nicht mehr richtig sehen konnte, als er die Beracha gab? Seine Augen waren im Alter schwer geworden — und trotzdem legte er die Hände genau so, wie er es wollte.
in de grot de Machpela al Avraham en Sara liggen, Jitschak en Rivka — en Lea, de vrouw van Ja’akov? Daarom wilde Ja’akov daar zo graag naartoe.… dass in der Höhle Machpela schon Awraham und Sara liegen, Jizchak und Riwka — und Lea, Jaakows Frau? Darum wollte Jaakow so gern dorthin.
Joseef zelf stierf toen hij 110 jaar oud was en zijn kinderen en broers vroeg hem mee te nemen naar Israël als de Joden bevrijd zouden worden uit Mitsraim?… dass Josef selbst starb, als er hundertzehn Jahre alt war — und seine Kinder und seine Brüder vorher bat: Nehmt mich mit nach Israel, wenn die Juden einmal aus Ägypten befreit werden?

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Eli: „Joseef vond het niet goed dat zijn vader Ja’akov de jongste Efraim de mooiste beracha gaf terwijl hij de oudste Menasje een wat minder mooie beracha gaf. En toch: wij geven tegenwoordig een beracha aan onze kinderen (meestal op vrijdagavond) waarin wij ze zegenen als Efraim en Menasje.”**Eli:** „Josef fand es nicht gut, dass sein Vater dem Jüngsten, Efraim, die schönste Beracha gab — und dem Ältesten, Menasche, eine weniger schöne. Und trotzdem: Wir geben unseren Kindern heute noch genau diese Beracha, meistens am Freitagabend. Wir segnen sie wie Efraim und Menasche."

Channa: „We geven juist deze beracha omdat deze twee kinderen van Joseef goede mensen bleven en trouw bleven aan het Jodendom hoewel de Egyptenaren heel onaardig waren en er in Mitsraim overal afgodenbeelden stonden.”**Channa:** „Wir geben gerade diese Beracha, weil diese beiden Kinder von Josef gute Menschen geblieben sind. Sie blieben dem Judentum treu — obwohl die Ägypter sehr unfreundlich waren und im ganzen Land überall Götzenbilder standen."

Batsheva: „Toch voelde Menasje zich een beetje beledigd. Hij was de oudste maar toch kreeg hij niet de mooiste beracha. Maar hij gunde dat wel aan zijn jongste broer Efraim. Dat vind ik enorm knap van Menasje.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Sjeem: „Hij gunde dat zelfs met plezier aan zijn jongere broer. Daarom geven we onze kinderen altijd deze beracha. Daarin zien we dat de ene broer de andere heel veel gunt. En dat vind ik een geweldig mooie eigenschap! Daar kunnen we allemaal een goed voorbeeld aan nemen.”**Schem:** „Er gönnte sie ihm sogar mit Freude! Darum geben wir unseren Kindern immer diese Beracha. Man sieht darin, wie der eine Bruder dem anderen ganz viel gönnt. Und das finde ich eine großartige Eigenschaft. Daran können wir uns alle ein Beispiel nehmen."

Vraag aan jou

Menasje gunde zijn kleine broer de mooiste beracha. Stel je voor dat jij op zijn plaats bij het bed staat: wat zou daaraan moeilijk zijn voor jou — en wat zou jou helpen?Menasche gönnte seinem kleinen Bruder die schönere Beracha. Stell dir vor, du stündest an seiner Stelle am Bett: Was wäre daran schwer für dich — und was würde dir helfen?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Woord van de week: Wajechi betekent: ‚en hij leefde’.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Sjemot

Waarom heet het tweede boek van de Tora „Sjemot” — namen? Omdat het begint met de namen van de Bnee Jisra’eel die naar Mitsraim kwamen.Warum heißt das zweite Buch der Tora „Schemot" — Namen? Weil es mit Namen anfängt: mit den Namen der Bnej Jisrael, die nach Ägypten gekommen waren.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

SjemotSchemot — Sjemot · Namen in Mitsraim

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Woord van de week: Wajechi betekent: ‚en hij leefde’.Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Sjemot

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

De kinderen van Ja’akov woonden allemaal in het land Gosjen. Zolang de stamvaders, zoals Re’oeveen, Sjimon, Levi en Jehoeda, nog leefden, hadden de Bnee Jisra’eel niet veel contact met hun omgeving.Die Kinder Jaakows wohnten alle zusammen im Land Goschen. Solange die Stammväter noch lebten, wie Reuwen, Schimon, Lewi und Jehuda, hatten die Bnej Jisrael wenig mit ihren Nachbarn zu tun.

Maar daarna begonnen de Bnee Jisra’eel zich aan te passen. Ze werden een deel van de Egyptische maatschappij. Ze wilden niet meer in Gosjen opgesloten zitten. De Joden bezochten samen met de Egyptenaren de theaters. Eigenlijk vonden sommige Bnee Jisra’eel de Egyptische afgoderij best wel mooi. Zij bewonderden de dieraanbidding. En op vele punten deden ze de Egyptenaren na.Danach aber fingen die Bnej Jisrael an, sich anzupassen. Sie wurden ein Teil der ägyptischen Welt. Eingesperrt in Goschen wollten sie nicht länger sitzen. Die Juden gingen mit den Ägyptern zusammen ins Theater. Manchen von ihnen gefiel der ägyptische Götzendienst sogar richtig gut. Sie bewunderten es, wie die Ägypter ihre Tiere anbeteten. Und in vielem machten sie die Ägypter nach.

Weet je nog hoe Ja’akov aan het eind van zijn leven in Mitsraim zijn kleinkinderen zegende? Precies over die ene familie gaat het hier verder.Weißt du noch, wie Jaakow ganz am Ende seines Lebens in Ägypten seine Enkel segnete? Diese eine Familie ist es, von der hier weitererzählt wird.

Alleen de stam Levi bleef apart en mengde zich niet in het Egyptische leven.Nur ein Stamm blieb für sich: Lewi. Der mischte sich nicht ins ägyptische Leben.

De afgoden van Mitsraim waren in die tijd heel aantrekkelijk. Wij hebben geen gevoel meer voor beeldjes. Maar 3700 jaar geleden was afgoderij, avoda zara, erg verleidelijk.Die Götzen von Ägypten waren damals sehr verlockend. Wir spüren bei solchen Figuren gar nichts mehr. Aber vor 3700 Jahren war der Götzendienst eine große Versuchung.

De grote Chagamiem hebben gedavvend, dat de jeetser hara (slechte neiging) voor afgoderij zou verdwijnen. Daarom kunnen wij ons nu geen voorstelling meer maken van de aantrekkingskracht van afgodenbeeldjes.Darum haben die großen Weisen gebetet, dass diese schlechte Neigung verschwinden möge. Deshalb können wir uns heute gar nicht mehr vorstellen, wie stark solche Figuren die Menschen einmal angezogen haben.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Toch hielden de Bnee Jisra’eel hun eigen identiteit. Zij gaven hun kinderen alleen maar Joodse namen. Ze spraken onderling Ivriet en ze hadden hun eigen kleren. Zij wilden niet meegaan met de mode van Egypte. Bovendien waren ze aardig voor elkaar, hielpen ze elkaar altijd en verklikten ze elkaar niet bij de Egyptische overheid.Und doch blieben die Bnej Jisrael, wer sie waren. Ihren Kindern gaben sie nur jüdische Namen. Untereinander sprachen sie **Iwrit**. Ihre eigenen Kleider trugen sie weiter. Die ägyptische Mode wollten sie nicht mitmachen. Und noch etwas: Sie waren gut zueinander, halfen einander immer und verrieten einander nie bei der ägyptischen Obrigkeit.

Het eerste wat Farao besloot, was de briet mila (besnijdenis) te verbieden. De Egyptenaren begonnen de Bnee Jisra’eel te haten.Der König von Ägypten, der Pharao, beschloss als Erstes: Die **Brit Mila**, die Beschneidung, wurde verboten. Und die Ägypter fingen an, die Bnej Jisrael zu hassen.

Langzamerhand begon een aantal Joden ook de afgoden van de Egyptenaren over te nemen.Nach und nach übernahmen auch manche Juden die Götzen der Ägypter.

Toch hield Hasjeem erg van de Bnee Jisra’eel, omdat ze kleinkinderen waren van Avraham, Jitschak en Ja’akov. Daarom vermenigvuldigden de Joden zich enorm in Egypte.Trotzdem hatte Haschem die Bnej Jisrael sehr lieb — sie waren ja die Enkel von Awraham, Jizchak und Jaakow. Darum wurden die Juden in Ägypten immer mehr und mehr.

Wist je dat…

de Bnee Jisra’eel 210 jaar in Mitsraim bleven?… dass die Bnej Jisrael **210 Jahre** in Ägypten blieben?
de naam Re’oeveen in het Ivriet betekent: „Hasjeem zag mijn ellende”?… dass der Name **Reuwen** auf Iwrit bedeutet: „Haschem hat mein Elend gesehen"?
de naam Sjimon betekent: „Hasjeem hoorde het huilen”?… dass der Name **Schimon** bedeutet: „Haschem hat das Weinen gehört"?

Woord van de week: Ivriet is de taal van de Tora. In Mitsraim bleven de Bnee Jisra’eel die taal onder elkaar spreken.Iwrit ist die Sprache der Tora. In Ägypten sprachen die Bnei Jisrael sie untereinander weiter.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Eli vertelt: „Er was een nieuwe koning over Egypte opgestaan. Hij zei tegen zijn volk: ‚Kijk, de Bnee Jisra’eel die worden ons teveel en te machtig. Laten we verstandig zijn. Laten we ervoor zorgen dat de Bnee Jisra’eel niet nog meer worden. Wanneer er oorlog zal komen, dan zullen zij zich bij onze vijanden aansluiten. Zij zullen ons dan bestrijden en zij zullen wegtrekken uit ons land Mitsraim!’”Eli erzählt: „Ein neuer König war über Ägypten aufgestanden. Er sagte zu seinem Volk: ‚Seht, die Bnej Jisrael werden uns zu viele und zu mächtig. Lasst uns klug sein. Sorgen wir dafür, dass die Bnej Jisrael nicht noch mehr werden. Wenn Krieg kommt, dann schließen sie sich unseren Feinden an. Dann kämpfen sie gegen uns, und dann ziehen sie fort aus unserem Land Ägypten!'"

Channa zegt: „De Egyptenaren waren bang voor oorlog, omdat al het geld van de omringende landen naar Egypte was gestroomd tijdens de hongersnood. De Egyptenaren waren bang dat andere volkeren hun geld terug zouden willen hebben.”Channa sagt: „Die Ägypter hatten Angst vor einem Krieg. In den Hungerjahren war ja das ganze Geld der Nachbarländer nach Ägypten geflossen. Nun fürchteten die Ägypter, die anderen Völker wollten ihr Geld zurückhaben."

Chaim vertelt verder: „De raadgevers van Farao zeiden: ‚Daarom zijn we bang voor de Bnee Jisra’eel, dat ze met onze vijanden tegen ons zouden gaan vechten. We moeten actie tegen ze ondernemen.’”Chaim erzählt weiter: „Die Ratgeber Pharaos sagten: ‚Darum haben wir Angst vor den Bnej Jisrael — dass sie mit unseren Feinden gegen uns kämpfen. Wir müssen etwas gegen sie unternehmen.'"

Batsjeva zegt: „Farao nam het op voor de Bnee Jisra’eel. Hij zei dat, als hun voorvader Joseef het land niet gered had, er geen Egyptenaar meer zou hebben geleefd. De Egyptische edelen waren kwaad op Farao, omdat hij het opnam voor de Bnee Jisra’eel. Drie maanden lang weigerde Farao toe te geven aan hun eisen om de Bnee Jisra’eel te gaan onderdrukken. Maar uiteindelijk begreep Farao dat het beter was toe te geven aan de wensen van zijn ministers. Hij kondigde aan dat hij nieuwe maatregelen zou nemen. Iedereen moest meewerken aan de verbouwing van twee grote voorraadsteden, Pitom en Ramses.”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Drie dingen hielden de Bnee Jisra’eel vast, terwijl om hen heen alles Egyptisch werd. Welke drie waren dat — en welke daarvan zou voor jou het moeilijkst zijn om vast te houden?Drei Dinge behielten die Bnej Jisrael, obwohl um sie herum alles ägyptisch wurde. Welche drei waren es — und welches davon wäre für dich am schwersten zu behalten?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Va’era

Farao beweerde dat hij de Nijl geschapen had.Der Pharao behauptete etwas Unerhörtes. „Den Nil“, sagte er, „den habe ich gemacht.“

De Nijl was de basis van de macht van Egypte. Door de Nijl groeide alle graan en was er veeteelt mogelijk. Het lammetje was de afgod van Egypte, omdat het lammetje het sterrenbeeld is van de maand Nisan. In Nisan overstroomt de Nijl en treedt hij buiten zijn oevers.Dabei war der Nil die Kraft von ganz Ägypten. Aus dem Nil kam das Wasser, und aus dem Wasser kam alles andere: das Getreide auf den Feldern und das Futter für das Vieh. Im Monat Nissan tritt der Nil über seine Ufer, und dann trinkt das ganze Land. Darum beteten die Ägypter ein Lamm an — denn das Lamm ist das Sternbild des Monats Nissan.

Daarom waren de plagen rond de Nijl. De eerste plaag, dam (bloed), was tegen de Nijl gericht. De tweede plaag, tsefarde’a (kikkers), kwam voort uit de Nijl. De meeste plagen werden aangekondigd aan de oever van de Nijl.Und darum kamen die Plagen rund um den Nil. Die erste Plage — **Dam**, Blut — traf den Nil selbst. Die zweite Plage kam aus dem Nil heraus: **Zefardea**, die Frösche. Und die meisten Plagen wurden am Ufer des Nil angekündigt.

Mitsraim kreeg tien plagen. Deze plagen kwamen niet zomaar. Als Hasjeem een plaag stuurt, dan heeft Hij een bepaalde bedoeling. Elke keer paste de plaag precies bij het werk dat de Joden hadden moeten doen.Zehn Plagen bekam Ägypten. Aber sie kamen nicht einfach so. Wenn Haschem eine Plage schickt, hat Er eine bestimmte Absicht. Jedes Mal antwortete das Zeichen genau auf eine Arbeit, die die Juden hatten tun müssen.

Weet je nog dat No-ach een schip bouwde en dat iedereen hem uitlachte? Toen geloofde niemand hem. Nu krijgt Farao waarschuwing na waarschuwing — en ook hij wil niet luisteren.Weißt du noch, wie No-ach ein Schiff baute und alle ihn auslachten? Damals glaubte ihm niemand. Jetzt bekommt der Pharao eine Warnung nach der anderen — und auch er will nicht hören.

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Va'eraWaera — Va’era · De rivier van Farao

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Va’era

Farao beweerde dat hij de Nijl geschapen had.Der Pharao behauptete etwas Unerhörtes. „Den Nil“, sagte er, „den habe ich gemacht.“

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

De bloedplaag kwam over de Mitsriem (Egyptenaren), omdat de Egyptenaren de Joden niet de gelegenheid gaven om goed naar bad te gaan. Daarom veranderde hun water in bloed.Die Blutplage kam über die Ägypter, weil sie den Juden keine Gelegenheit ließen, sich richtig zu waschen und zu baden. Darum wurde ihr eigenes Wasser zu Blut.

De tsefarde’a (kikker) kwam omdat de Joden de vrachten van de Egyptenaren moesten dragen. De kikkers aten veel van de spullen van de Egyptenaren op.Die Frösche kamen, weil die Juden die schweren Lasten der Ägypter schleppen mussten. Nun fraßen die Frösche vieles von den Sachen der Ägypter auf.

De derde plaag, kiniem: de Joden moesten altijd de straten vegen, en daarom veranderde het stof in luizen.Die dritte Plage waren die Läuse. Die Juden mussten immerzu die Straßen fegen — darum wurde der Staub zu Läusen.

De vierde plaag waren de wilde dieren: de Joden werden gedwongen om de Egyptenaren wilde dieren te brengen om ze te plezieren en te vermaken in de circussen. Daarom kreeg Mitsraim allemaal wilde dieren over zich heen.Die vierte Plage waren die wilden Tiere. Die Juden wurden gezwungen, den Ägyptern wilde Tiere zu bringen, damit die sich im Zirkus vergnügen konnten. Darum kamen die wilden Tiere über ganz Ägypten.

100

De vijfde plaag was dever — een ziekte die over het vee van de Mitsriem kwam. De Egyptenaren stuurden Joodse vaders als herders de woestijn in, ver weg van hun gezinnen. Maar gelukkig zorgde Hasjeem ervoor dat alles goed kwam.Die fünfte Plage war eine Krankheit, die über das Vieh der Ägypter kam. Die Ägypter schickten jüdische Väter als Hirten weit hinaus in die Wüste, fort von ihren Familien. Aber zum Glück sorgte Haschem dafür, dass alles wieder gut wurde.

De tien plagen duurden één jaar. Op 15 Nisan, één jaar voor de uittocht, sprak Hasjeem met Mosje bij het doornbos. Mosje werd naar Egypte gestuurd en kwam snel bij Farao.Ein ganzes Jahr lang dauerten die zehn Plagen. Am 15. Nissan, ein Jahr vor dem Auszug, hatte Haschem am Dornbusch mit Mosche gesprochen. Mosche wurde nach Ägypten geschickt und stand schnell vor dem Pharao.

En steeds werd Farao gewaarschuwd voordat er een plaag kwam. Hoe lang? Daarover zijn onze Chagamiem, onze Geleerden, het niet eens. Sommigen zeggen dat Farao vierentwintig dagen lang gewaarschuwd werd en dat iedere plaag maar zeven dagen duurde. Anderen zijn van mening dat er zeven dagen lang gewaarschuwd werd, waarna iedere plaag vierentwintig dagen duurde.Und immer wieder wurde der Pharao gewarnt, bevor eine Plage kam. Wie lange? Da sind sich unsere Gelehrten nicht einig. Die einen sagen: vierundzwanzig Tage Warnung, und jede Plage dauerte dann sieben Tage. Die anderen sagen: sieben Tage Warnung, und jede Plage dauerte dann vierundzwanzig Tage.

Op Rosj Hasjana stopte de slavenarbeid van de Joden.An Rosch Haschana hörte die Sklavenarbeit der Juden auf.

Wist je dat…

de Bnee Jisra’eel in Mitsraim hun kleren, hun taal en hun namen niet veranderden?… dass die Juden in Ägypten ihre Kleider, ihre Sprache und ihre Namen **nicht** änderten?
ze altijd erg aardig waren voor elkaar en elkaar altijd hielpen?… dass sie immer sehr nett zueinander waren und einander immer halfen?
de Bnee Jisra’eel 210 jaar in Mitsraim bleven?… dass die Juden **210** Jahre lang in Ägypten blieben?

101

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Eli: „Vanaf Sjemot is Mosje Rabbenoe de belangrijkste man in de Tora. Bij het doornbos riep Hasjeem: ‚Mosje, Mosje!’ En hij antwoordde: ‚Hier ben ik.’”**Eli:** „Seit der Parascha Schemot ist Mosche Rabbenu der wichtigste Mann in der Tora. Am Dornbusch rief Haschem: ‚Mosche, Mosche!' Und Mosche antwortete: ‚Hier bin ich.'“

Ariella: „Er is een stijgende lijn vanaf No-ach tot Mosje. No-ach wordt een tsaddiek in een pelsjas genoemd — een ‘heilige’ man, die vooral met zijn eigen Jahadoet bezig was. De mensen uit zijn tijd kon hij niet redden; zij kwamen om in de Maboel. Avraham stond al op een hoger niveau. Hij dawwende voor de mensen van Sedom, een stad waar de mensen heel slecht waren. Maar toen hij zag dat Hasjeem niet bereid was Sedom te sparen, stopte hij met dawwenen.”**Ariella:** „Von No-ach bis Mosche geht eine Linie, und sie steigt immer weiter. No-ach nennt man einen Zaddik im Pelzmantel — einen heiligen Mann, dem hauptsächlich sein eigenes **Jahadut** wichtig war, sein eigenes jüdisches Leben. Die Menschen seiner Zeit konnte er nicht retten; sie kamen im Ma-bul um, in der großen Überschwemmung. Awraham stand schon höher. Er betete für die Menschen von Sedom, einer Stadt, in der die Menschen sehr schlecht waren. Aber als er sah, dass Haschem Sedom nicht verschonen wollte, hörte er auf zu beten.“

Elischa: „En Mosje? Toen het Joodse volk later het Gouden Kalf gediend had — daarover vertelt een later hoofdstuk — ging Mosje nog een stap verder: ‚Als U niet naar mij luistert om het Joodse volk te vergeven, dan kunt U mij schrappen uit de Tora, die U geschreven heeft.’ Kijk, dit is echte opoffering voor Am Jisra’eel!”Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.

Vraag aan jou

Farao had gezegd: „De Nijl heb ik gemaakt.” En juist zijn rivier veranderde als eerste. Wat denk jij: wat moest hij daaraan merken?Der Pharao hatte gesagt: „Den Nil habe ich gemacht.“ Und ausgerechnet sein Fluss war das Erste, was sich veränderte. Was, glaubst du, sollte er daran merken?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

Woord van de week: Va’era betekent: ‚En Ik verscheen.’ Zo begint de parasja: Hasjeem zegt tegen Mosje dat Hij Zich al aan Avraham, Jitschak en Ja’akov had laten zien.Waera heißt: ‚Und Ich erschien.' So fängt die Parascha an: Haschem sagt zu Mosche, dass Er sich schon Awraham, Jizchak und Jaakow gezeigt hat.

102

Hoort bij het volgende hoofdstuk.Gehört zum nächsten Kapitel.

Bo

Hasjeem zei tegen Mosje: „Ga in de morgen naar Farao.”„Geh am Morgen zum Pharao", sagte Haschem zu Mosche.

103

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

BoBo — Bo · Wij gaan in de morgen

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Hoort bij het vorige hoofdstuk.Gehört zum vorigen Kapitel.

Vraag aan jou

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

102

Bo

Hasjeem zei tegen Mosje: „Ga in de morgen naar Farao.”„Geh am Morgen zum Pharao", sagte Haschem zu Mosche.

103

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Mosje ging. Hij was al vaak in dat paleis geweest, en elke keer had Farao hetzelfde gezegd: nee.Mosche ging. Er war schon oft in diesem Palast gewesen, und jedes Mal hatte der Pharao dasselbe gesagt: Nein.

Precies één jaar eerder had Hasjeem bij het doornbos met Mosje gesproken. Sindsdien kwamen de plagen over Egypte, de een na de ander. En ze kwamen niet zomaar. Wanneer Hasjeem een volk straft, wordt eerst zijn afgod gestraft — dat waarvoor de mensen buigen.Vor genau einem Jahr hatte Haschem am Dornbusch mit Mosche gesprochen. Seitdem kamen die Zeichen über Ägypten, eines nach dem anderen. Und keines kam einfach so. Wenn Haschem ein Volk straft, dann wird immer zuerst sein Götze gestraft — das, wovor die Leute sich verbeugen.

De afgod van Egypte was de Nijl. Daarom was de allereerste plaag tegen de Nijl gericht: het water werd bloed.Der Götze Ägyptens war der Nil. Darum traf ihn das allererste Zeichen: Das Wasser des Nils wurde zu Blut.

Weet je nog wat Farao over de Nijl zei? ‚Die heb ik gemaakt.’ En nu staat hij midden in de nacht voor een vreemde deur te smeken.Weißt du noch, was der Pharao über den Nil gesagt hat? ‚Den habe ich gemacht.' Und jetzt steht er mitten in der Nacht vor einer fremden Tür und bittet.

104

Waarom juist de Nijl? Omdat de Egyptenaren de Joden bij die rivier groot onrecht hadden aangedaan. En omdat iedereen moest zien wie de wereld werkelijk in handen heeft. Hasjeem kan de natuur helemaal veranderen. ’s Avonds was de rivier nog water. ’s Morgens was hij dat niet meer.Warum ausgerechnet der Nil? Weil die Ägypter den Juden an diesem Fluss großes Unrecht angetan hatten. Und weil alle sehen sollten, wer die Welt wirklich in der Hand hält. Haschem kann die Natur verändern, ganz und gar. Am Abend war der Fluss noch Wasser. Am Morgen war er es nicht mehr.

Daar had Farao niet op gerekend: in heel Egypte was niets meer te drinken. Alleen bij de Joden bleef het water gewoon water.Damit hatte der Pharao nicht gerechnet: In ganz Ägypten gab es nichts mehr zu trinken. Nur bei den Juden blieb das Wasser Wasser.

Wist je dat…

iedereen die van het korban Pesach wilde meeëten, eerst een briet mila moest hebben?Von dieser Zeile gibt es noch keinen deutschen Text.
de Bnee Jisra’eel die avond het korban Pesach aten, met matsa en maror, en dat zij bloed op hun deurposten en de bovenbalk streken, zodat iedereen wist dat hier Bnee Jisra’eel woonden?… dass die Bnej Jisrael an diesem Abend das Pessach-Lamm aßen, dazu **Mazza** — flaches Brot ohne Hefe — und bittere Kräuter? Und dass sie Blut an ihre Türpfosten strichen, damit jeder sah: Hier wohnen die Bnej Jisrael — so nennt die Tora die Juden.
de Bnee Jisra’eel de beentjes daarna op straat moesten gooien, zodat de Mitsriem zouden zien dat hun afgod opgegeten was?… dass sie hinterher die Knochen auf die Straße werfen mussten? Die Ägypter sollten sehen, dass ihr Götze aufgegessen war — sie beteten ja ein Lamm an.
de Egyptische eerstgeborenen hun ouders vroegen om de Bnee Jisra’eel weg te sturen, maar dat de ouders niet luisterden?… dass die ägyptischen Erstgeborenen ihre Eltern gebeten haben, die Bnej Jisrael endlich gehen zu lassen? Aber die Eltern hörten nicht auf sie.

Woord van de week: Bo betekent: ‚Kom.’ Zo begint de parasja — Hasjeem zegt tegen Mosje niet ‚ga naar Farao’, maar ‚kom naar Farao’. Alsof Hij meegaat.Bo heißt: ‚Komm.' So fängt die Parascha an — Haschem sagt zu Mosche nicht ‚Geh zum Pharao', sondern ‚Komm zum Pharao'. Als ginge Er mit.

105

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Dus gingen de Egyptenaren naar hun eigen slaven en vroegen: verkopen jullie ons wat?Also gingen die Ägypter zu ihren eigenen Sklaven und fragten: Verkauft ihr uns etwas?

Jarenlang hadden zij de Joden heel gemeen behandeld. Nu stonden zij met lege kruiken voor hun deuren. En voor het eerst konden de Joden meegenieten van de grote rijkdom van Egypte — van al het goud dat in de jaren van hongersnood verdiend was.Jahrelang hatten sie die Juden schlecht behandelt. Jetzt standen sie mit leeren Krügen vor deren Türen. Und zum ersten Mal bekamen die Juden etwas ab von dem großen Reichtum Ägyptens — von all dem Gold aus den Jahren der Hungersnot.

Zo ging het verder, plaag na plaag. De barad, de hagel, vernietigde de tuintjes die de Bnee Jisra’eel hadden moeten aanleggen. De sprinkhanen aten de tarwe op die de Bnee Jisra’eel hadden moeten planten. En er kwam duisternis over Egypte, omdat de Egyptenaren zoveel Joden gevangen hadden gezet. Elke plaag paste precies bij het werk dat de Joden hadden moeten doen.So ging es weiter, Zeichen für Zeichen. Der Hagel zerschlug die Gärten, die die Juden für die Ägypter hatten anlegen müssen. Die Heuschrecken fraßen das Getreide auf, das die Juden hatten pflanzen müssen. Und die Finsternis kam über Ägypten, weil die Ägypter so viele Juden eingesperrt hatten. Jedes Zeichen antwortete genau auf das, was die Juden hatten tun müssen.

106

Negen plagen waren voorbij. Negen keer had Farao gezien hoe zijn land armer werd. Negen keer had hij gezegd: nee, ze blijven hier.Neun Zeichen waren vorbei. Neunmal hatte der Pharao zugesehen, wie sein Land ärmer wurde. Neunmal hatte er gesagt: Nein, sie bleiben hier.

De tiende plaag was de zwaarste. Die trof de bechoriem, de eerstgeborenen van Egypte. Waarom juist zij? Omdat de Mitsriem de Joodse kindertjes kwaad hadden willen doen. Die nacht stierf ook de oudste zoon van Farao.Das zehnte Zeichen war das schwerste. Es traf die Erstgeborenen Ägyptens. Warum gerade sie? Weil die Ägypter den jüdischen Kindern hatten schaden wollen. In dieser Nacht starb auch der älteste Sohn des Pharao.

107

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Farao bleef niet langer in bed. Hij stond op, hij rende door zijn paleis, hij rende door de donkere straten, en hij zocht het huis van Mosje en Aharon. De koning van Egypte stond midden in de nacht voor een vreemde deur en smeekte: „Ga. Verlaat mijn land onmiddellijk.”Da hielt es den Pharao nicht mehr im Bett. Er sprang auf, er lief durch seinen Palast, er lief durch die dunklen Straßen, und er suchte das Haus von Mosche und Aharon. Der König von Ägypten stand mitten in der Nacht vor einer fremden Tür und bat: „Geht. Geht sofort aus meinem Land."

„Nee”, zei Mosje.„Nein", sagte Mosche.

Farao dacht dat hij het verkeerd verstaan had. Nee?Der Pharao glaubte, sich verhört zu haben. Nein?

„G’d heeft ons opgedragen om tot de ochtend binnen te blijven”, zei Mosje. „Zijn wij dan inbrekers die zomaar midden in de nacht moeten wegvluchten? Wij gaan in de morgen.”„Haschem hat uns aufgetragen, bis zum Morgen im Haus zu bleiben", sagte Mosche. „Sind wir denn Diebe, die mitten in der Nacht davonlaufen? Wir gehen am Morgen."

„Neem dan alles mee!”, riep Farao. „Zoveel dieren en mensen als je wilt — neem alles en ga!”„Dann nehmt eben alles mit!", rief der Pharao. „Eure Tiere, eure Leute, so viele ihr wollt — nehmt alles und geht!"

„Waarom heb je zo’n haast?”, vroeg Mosje.„Warum hast du es auf einmal so eilig?", fragte Mosche.

En de machtigste man van Egypte zei zacht: „Ik ben zelf een eerstgeborene. En ik ben bang.”Und der mächtigste Mann Ägyptens sagte leise: „Ich bin selbst ein Erstgeborener. Ich habe Angst."

108

In de morgen trokken we uit Mitsraim. Niet stiekem en niet in het donker, maar op klaarlichte dag.Am Morgen zogen wir aus Ägypten. Nicht heimlich und nicht im Dunkeln, sondern am hellen Tag.

Drie kinderen hebben erover gepraat — en zij waren het helemaal niet met elkaar eens.Drei Kinder haben darüber gesprochen — und waren sich überhaupt nicht einig.

Ariella: „Ik denk dat Farao gewoon bang was dat hij de troon zou verliezen, en daarom heeft hij Mosje en Aharon weggestuurd. Want niet iedereen dacht dat hij die plagen zou overleven.”**Ariella:** „Ich glaube, der Pharao hatte einfach Angst um seinen Thron. Nicht alle in Ägypten dachten, dass er diese Zeichen überstehen würde. Darum hat er Mosche und Aharon weggeschickt."

Asaf: „Ik zou nooit hebben toegegeven aan Mosje en Aharon. Ik vind die Farao maar een slappeling.”**Asaf:** „Ich hätte niemals nachgegeben, nicht bei Mosche und nicht bei Aharon. Ich finde diesen Pharao ziemlich schwach."

Ita: „Ik vind Farao juist heel moedig, dat hij uiteindelijk zijn ongelijk durft toe te geven. Dat is pas een verstandige man. Die begrijpt dat hij niet altijd maar alles kan krijgen en eisen wat hij wil.”**Ita:** „Und ich finde ihn mutig. Am Ende hat er zugegeben, dass er unrecht hatte. Das traut sich fast niemand. Wer das kann, ist ein kluger Mensch. Der hat verstanden, dass man nicht immer alles bekommen kann und nicht immer alles verlangen darf."

109

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Vraag aan jou

Ita zegt dat het moedig is om je ongelijk toe te geven. Wanneer heb jij voor het laatst gezegd: ik had ongelijk?Ita sagt, es sei mutig, seinen Fehler zuzugeben. Wann hast du zuletzt gesagt: Ich hatte unrecht?

Sjabbat Sjalom!Schabbat Schalom!

110

Deze bladzijde staat hier niet.Diese Seite steht hier nicht.

111

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Ki TeetseeKi Teze — Ki Teze · Verloren und gefunden

⚠ Wordt nog verbeterd — is in bewerking Wird noch verbessert — ist in Arbeit

Deze bladzijde staat hier niet.Diese Seite steht hier nicht.

240

Verloren und gefunden

Kennst du das? Du suchst deinen Ball. Du suchst überall — unterm Bett, im Garten, in der Schultasche. Weg ist er.Ken je dat? Je bal is weg. Je zoekt overal — en hij blijft weg. *(red. Brücke, gebaut auf sein eigenes Bild „jouw fiets of jouw bal")*

Verlieren fühlt sich richtig schlimm an. Und jetzt stell dir vor, jemand klingelt an der Tür und sagt: „Ich habe deinen Ball gefunden. Hier, er gehört doch dir!“ Dafür gibt es einen Namen: Haschawat Awejda — Verlorenes zurückgeben.Tegenwoordig is het zo, als je iets verliest, krijg je het nooit meer terug. Niemand hoopt er meer op, dat het teruggevonden wordt. Niemand is meer bereid om een advertentie te zetten in de krant, dat hij jouw fiets of jouw bal gevonden heeft. Als je een portemonnee met geld verliest, weet je bijna zeker dat je het nooit meer terugkrijgt.

241

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Genau das steht in der Tora, im Buch Dwarim: Was du findest, gibst du zurück. Das ist eine Mizwa — etwas, das HaSchem uns aufgegeben hat. Ein Ball, ein Fahrrad, ein Geldbeutel — alles gehört jemandem, und der wartet darauf.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Aber du gibst es nicht dem Ersten, der danach greift. Du fragst zuerst: Woran erkennst du es? Wer nur sagt, wie etwas aussieht, meint vielleicht ein ganz anderes Stück. Wer ein Merkmal nennt, das genau dieses eine von allen anderen unterscheidet — dem gibst du es zurück.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Bis der Besitzer kommt, passt du auf die Sache auf — so, als wäre sie deine eigene. Findest du Hühner vom Nachbarn? Dann gibst du ihnen zu fressen. Und wenn das Futter mehr kostet, als die Hühner wert sind, verkaufst du sie und bewahrst das Geld für ihn auf.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

242

Vor vielen hundert Jahren lebte ein Mann namens Rabbi Chanina ben Dosa. Er war sehr arm. Eines Tages setzte sich ein müder Mann vor sein Haus und ruhte sich aus — und vergaß beim Weitergehen seinen Korb mit den Hühnern!Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Die Frau von Rabbi Chanina fand die Hühner und fütterte sie. Die Eier wollte Rabbi Chanina nicht essen — es waren ja nicht seine Eier. „Lass die Hühner die Eier ausbrüten“, sagte er. Aus den Eiern schlüpften Küken. Bald war der ganze Hof voller Hühner!Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

243

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Es wurden so viele, dass Rabbi Chanina Hühner verkaufte. Für das Geld kaufte er Ziegen — die geben Milch und verdienen ihr Futter selbst. Und auch die Ziegen gehörten natürlich dem Mann.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Nach Jahren kam der Mann wieder vorbei. „Hier habe ich damals meine Hühner vergessen!“, sagte er. „Hast du ein Kennzeichen?“, fragte Rabbi Chanina. „Am Korb war ein Henkel aus geflochtenem Stroh“, sagte der Mann. „Den habe ich selbst geflochten.“ „Komm mit“, sagte Rabbi Chanina und führte ihn zum Stall. Da standen Ziegen, eine ganze Herde. „Sie sind aus deinen Hühnern gewachsen“, sagte er. „Nimm sie mit. Sie gehören dir.“Toen de eigenaar van de kippen na een paar jaar weer langs het huisje van Rabbi Chanina kwam, herinnerde hij zich plotseling zijn verloren kippen. Rabbi Chanina vroeg hem de kippen te beschrijven. Hij was de eigenaar! Blij dat al zijn moeite niet voor niets was geweest, nam Rabbi Chanina de man mee naar de stal. Verbaasd zag de man in plaats van zijn kippen een hele kudde geiten! Rabbi Chanina legde alles uit en dankbaar keerde de man met zijn kudde geiten naar huis terug!

244

Warum eigentlich?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Warum macht die Tora aus dem Zurückgeben eine Mizwa? Zuerst einmal, weil HaSchem es so will. Und dann geschieht noch etwas: Die Welt wird dadurch anders. Stell dir eine Stadt vor, in der jeder denkt: „Gefunden ist meins!“ Dort musst du deine Sachen festhalten. Und nun eine Stadt, in der jeder denkt: „Gefunden? Da wartet jemand drauf!“ In welcher der beiden Städte kannst du deinen Ball liegen lassen und einfach weiterspielen?Waarom maakt de Tora van teruggeven een mitsva? Omdat de wereld daardoor anders wordt. Stel je een stad voor waarin iedereen denkt: „Gevonden is van mij!" Daar moet je je spullen stevig vasthouden en ben je bang om alles. En nu een stad waarin iedereen denkt: „Gevonden? Daar wacht iemand op!" Daar kun je rustig buiten spelen. Dezelfde huizen, dezelfde straten — maar een heel andere wereld. En weet je wat het mooiste is? Die wereld begint niet bij de grote mensen. Die begint bij jou — met een gevonden gummetje.

Wusstest du schon?

dass in dieser Parascha mehr Mizwot stehen als in jeder anderen — ganze 74?… dat er in deze parasja meer mitsvot staan dan in welke andere ook — maar liefst **74**?
dass du für das Zurückgeben selbst keine Belohnung verlangst — deine verlorene Zeit aber ersetzt bekommen darfst?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.
dass man um ein flaches Dach ein Geländer bauen muss — damit niemand herunterfällt?… dat in deze parasja ook staat dat je op een plat dak een **hek** moet maken — zodat er niemand af kan vallen?

245

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.

Frage an dich

Fünf Dinge hat hier jemand verloren — findest du sie alle? Und jetzt die schwere Frage. Drei Kinder sagen, der Schlüssel gehört ihnen. Das erste sagt: Er ist aus Messing. Das zweite sagt: Er ist aus Messing und schon ziemlich alt. Das dritte sagt: Am Griff ist eine kleine Kerbe — die ist hineingekommen, als er mir heruntergefallen ist. Wem gibst du den Schlüssel? Und warum reicht Messing nicht?Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Und weißt du, was das Schönste ist? Diese Welt beginnt nicht bei den Großen. Sie beginnt bei dir — mit einem Ball, den du zurückbringst.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

Schabbat Schalom!Sjabbat Sjalom!

Auch über Vögel steht etwas in dieser Parascha: Wer ein Nest findet, schickt die Mutter zuerst fort.Van deze regel is nog geen Nederlandse tekst.

246

Deze bladzijde staat hier niet.Diese Seite steht hier nicht.

247

Uw opmerking bij deze dubbele bladzijde Ihre Anmerkung zu dieser Doppelseite

Nog geen opmerkingen bij deze dubbele bladzijde.Noch keine Anmerkungen zu dieser Doppelseite.