22 · Vajakheel Wajakhel

PARASJA VAN DE WEEK onderbouw 19a

Vajakheel Pekoedee פקודי ויקהל

Door: Rav R. Evers

“Mosje zei tot de Bnee Jisra’eel: ‘Kijk. Hasjeem heeft met name genoemd Betsalel. de zoon van Oeri. de zoon van Choer van de stam Jehoeda’”.

Wat bedoelt de Tora met het woord ‘Kijk’? Dit betekent: ‘let op hun namen’. Namen zijn belangrijk. Uit de naam kan je de natuur of aard of zijn of haar levensopdracht leren kennen.

Wanneer ouders hun kind een naam geven heet dat een kleine voorspelling. Ze zeggen hiermee iets over hun kind.

Ook Betsalel kreeg met zijn naam een levensdoel. Bij Betsalel. die op dertienjarige leeftijd tot bouwer van het Misjkan werd benoemd. was het van zijn vroege jeugd al duidelijk. dat hij voor de bouw van het Misjkan heel geschikt en voorbestemd was.

Betsalel betekent eigenlijk: ‘in de schaduw van Hasjeem’. Hasjeem gaf met zijn naam aan dat hij het Misjkan en de Aron hakodesj zou bouwen waar de Sjechina. Hasjeems aanwezigheid. zou rusten. Hasjeem liet Zijn Sjechina tussen de twee draagstokken van de Heilige Arke en tussen de twee Cherubijnen op de Aron Hakodesj rusten.

De vleugels van de Cherubijnen waren als een soort half doorzichtig dak over de Aron hakodesj. de Heilige Arke uitgespreid.

Bij alle andere voorwerpen van het Misjkan staat de naam van Betsalel niet vermeld. alleen bij de Aron Hakodesj. Dat was zijn `meesterwerk’. Daar was de schaduw van Hasjeem het duidelijkst aanwezig.

Ook zijn vaders naam is belangrijk. Betsalel was de zoon van Oeri. Oeri komt van het woord ‘oer=vuur’.

Het vuur van de Tora vormde de basis voor de Heilige Arke. waar de loechot haberiet met de Tien Geboden en Mosje’s Sefer Tora zouden liggen.

Bovendien was Betsalel de kleinzoon van Choer. Choer was de man van Miriam. de zus van Mosje. Choer had zijn leven opgeofferd voor Hasjeem toen hij de Joden wilde tegenhouden om geen gouden kalf te maken.

Daarom was het zo gepast dat Choers kleinzoon het Misjkan zou bouwen. Het gouden kalf bracht Mosje Rabbenoe er toe om de stenen tafelen te breken. Choer moest zijn protest tegen het gouden kalf met zijn leven bekopen.

Hij werd vermoord door een woedende menigte. Maar het Misjkan gaf kappara. verzoende de afgoderij.

Wist je dat…..

…Hasjeem wilde dat de Bnee Jisra’eel voor Hem een Misjkan zouden bouwen van hout. goud. zilver en koper maar dat de bigdee kehoena gemaakt moesten worden van vele verschillende kleuren wol en linnen?

…Hasjeem voor de gewone mensen had gezegd. dat ze geen wol en linnen door elkaar mogen dragen en dat dit `sja’atneez’ heet?

…`sja’atneez’ vermenging betekent. een vermenging door elkaar van wol en linnen?

…Hasjeem in het Misjkan juist wel wilde dat de bigdee kehoena een mengsel zouden zijn van wol en linnen?

…er in het Misjkan voor kohaniem en de bigdee kehoena dus andere regels waren dan voor de gewone mensen?

VERHAAL!!

Elisha: `Betsalel was van de sjevet. stam Jehoeda. Betsalel wordt ook als lid van de stam van Jehoeda vermeld omdat de stam Jehoeda in de Tora vergeleken wordt met een jonge leeuw en het Misjkan ook Ari’el wordt genoemd – van arie = leeuw - omdat het breed van voren was en smal van achteren (gelijk een leeuw)’.

Batsheva: `De andere architect was Aholiav. Aholiav kreeg zijn naam ook met het oog op de bouw van het Misjkan. Zijn naam betekent: ‘de tent van de Vader’. Aholiav mocht de tent van het Misjkan voor Hasjeem. onze Vader in de Hemel bouwen. Hij was de zoon van Achisamach – broederlijke steun - omdat de Sjechina zou steunen op het Joodse volk. Hij was van de stam Dan. omdat ook de stam Dan wordt vergeleken met een jonge leeuw. een welp (Devariem 33:22): “Dan is een jonge leeuw”.

Channa: `De combinatie van de stammen Jehoeda en Dan is ook niet toevallig. want deze twee stammen vulden elkaar aan. Jehoeda was de voornaamste en Dan was de kleinste. Hasjeem wilde. dat de grootste en de kleinste zouden samenwerken aan Zijn Misjkan’.

Sjabbat Sjalom!

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

PARASJA VAN DE WEEK middenbouw19b

Vajakheel Pekoedee פקודי ויקהל Door: Rav R. Evers

Op Jom Kippoer had Hasjeem de avera van het egel hazahav vergeven. Direct daarna komt de mitsva van Sjabbat.

Waarom werd de mitsva van Sjabbat pas na de vergeving van de zonde van het gouden kalf gegeven?

Na Jom Kippoer kon iedereen weer opgelucht adem halen. Hun avera was vergeven! Iedereen was besimcha – in vreugde. Na de volledige tesjoeva konden ze met totale overgave alle moeilijke regels van Sjabbat aannemen en aanvaarden.

“Dit zijn de zaken. die Hasjeem geboden heeft om te doen” (35:1). Dit staat in de Tora over de Sjabbat. Maar wat is `om te doen’? Sjabbat is toch een dag om juist niets te doen? Nee. Sjabbat is geen dag van pure rust.

Sjabbat is bedoeld als dag voor dingen van kedoesja. Door je alleen met goede en hogere zaken bezig te houden. maak je van jezelf een nieuw mens. Dat is de diepere betekenis van `om te doen’.

“Mosje verzamelde de hele gemeente van de Bnee Jisra’eel” (35:1). Rasjie zegt dat deze bijeenkomst op 11 Tisjri plaatsvond. de dag na 10 Tisjri. Jom Kippoer in het jaar 2448. Mosje verzamelde de Joden om te vertellen over de Sjabbat en over de geschenken aan het Misjkan.

Maar op een andere plaats in de Tora zegt Rasjie (18:13) dat Mosje. de dag na Jom Kippoer. het volk berechtte. Waarom was een berechting nodig voordat het Misjkan gebouwd zou worden?

Mosje was bang dat de mensen dingen zouden geven voor het Misjkan die niet hun eigendom waren.

Het zou verkeerd zijn om het Misjkan te bouwen van gestolen zaken of dingen. die niet duidelijk eigendom zijn van de gevers.

Door de rechtspraak van Mosje zou iedereen precies weten van wie welke spullen waren. Pas dan zouden de cadeautjes en geschenken aan het Misjkan goed en passend zijn.

Deze hakheel (bijeenkomst) was verder erg belangrijk voor de onderlinge vrede. Bij de bouw van het Misjkan werden ze allemaal verenigd in één groot project. Allemaal werkten ze voor hetzelfde doel. Op Jom Kippoer vergaven de mensen elkaar en werden zij weer goede vrienden. Daarom was het de dag daarna eenvoudig om ze eensgezind bij elkaar te brengen. De vrede van gister speelde nog in hun achterhoofd. De onderlinge ruzies werden met het oog op Jom Kippoer vergeten.

Wist je dat…..

… je op Sjabbat 3 maaltijden moet houden? De eerste maaltijd eten we vrijdagavond. de tweede Sjabbatmiddag en aan het einde van de Sjabbat moet je ook nog een derde maaltijd houden.

…als je weet dat er aan het einde van de dag nog een derde maaltijd volgt. je niet veel eet bij de tweede maaltijd. Zo zal je begrijpen. dat Sjabbat niet bedoeld is om je alleen maar vol te eten. Behalve dat het veel gezonder is om minder te eten toont matig eten ook. dat je begrijpt. dat de mens niet leeft bij brood alleen maar dat er nog belangrijker dingen zijn in het leven..

…na de zonde van het gouden kalf. de Tora eerst waarschuwt de Sjabbat te vieren en pas daarna de bouwopdracht voor het Misjkan komt? In de sidra van de afgelopen week – Ki Tisa - stond er eerst de bouw van het Misjkan en pas daarna werd de Sjabbat geboden. Na het gouden kalf hadden we eerst de kedoesja. heiligheid van de Sjabbat nodig. Pas daarna kon er begonnen worden met het Misjkan voor de hasjra’at Sjechina – het rusten van Hasjeems Majesteit temidden van het Joodse volk.

VERHAAL!!

Eli: “Het Misjkan en alle keliem waren klaar. Mosje wilde duidelijk laten zien dat hij heel eerlijk was. Alles wat hij gekregen had als bijdrage en cadeaus van de Bnee Jisra’eel voor het Misjkan. wilde hij optellen. om te laten zien dat hij alle spullen gebruikt had voor de bouw van het Misjkan en dat hij helemaal niets voor zichzelf had genomen.

Sjabbat Sjalom!

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

PARASJA VAN DE WEEKbovenbouw19

Vajakheel Pekoedee פקודי ויקהלDoor: Rav Evers

Leven wij om te werken?

Leven wij om te werken of werken wij om te leven? Gaat het in het leven om het zijn of om het hebben?

De Sjabbatrust drukt ons met onze neus op de vraag naar onze uiteindelijke bestemming. De mens en de Sjabbat zijn elkaars partners.

Rabbi Sjimon bar Jochai (begin tweede eeuw) leerde voor:

“De Sjabbat sprak tot Hasjeem: ‘Heer der wereld. alles wat U geschapen heeft. heeft een partner. Maar ik heb geen partner!’ Toen sprak Hasjeem tot de Sjabbat: ‘Het volk Israël zal je partner zijn’. Toen Israël aan de voet van de berg Sinaï stond. sprak Hasjeem tot hen: ‘Gedenk dat ik tot de Sjabbat sprak: het volk Israël zal je partner zijn: Zachor et jom hasjabbat lekadsjo - Gedenk de Sjabbatdag om die te heiligen’.

De Sjabbatrustdag is een duidelijk en zichtbaar teken van verbondenheid tussen Hasjeem en het volk:

“Waarom is de winkel van Levie gesloten? Omdat hij de Sjabbat houdt. Waarom is Cohen gestopt met zijn werk? Omdat hij de Sjabbat houdt”.

De Sjabbatvierder getuigt van Hasjeem die de wereld geschapen heeft. dat Hij Zijn wereld in zes dagen geschapen had en op de zevende dag rustte.

Het eerste wat in de Tora kadosj - heilig - heet. is niet een boom. een voorwerp. een berg of een altaar. maar een dag. een stuk uit de tijd. Hasjeem zegende de zevende dag en heiligde deze (Bereesjiet 2:3). Sjabbat is kiddoesj. heiliging van het begrip tijd. Opvallend is dat het woord kadosj - heilig - in het eerste boek Bereesjiet niet meer voorkomt en pas weer aan de orde komt in Sjemot 19:6 wanneer er sprake is van Am Jisra’eel. het Joodse volk dat een specifieke opdracht krijgt: “Jullie zullen een am kadosj. een heilig volk zijn.” waarna al snel in de Tien Geboden volgt: “Gedenk de Sjabbat om die te heiligen” (20:8).

Wat is kadosj?

‘Heiligen’ betekent ‘afzonderen’ of ‘apart zetten’. Heiligen betekent ook verbonden zijn met. De Sjabbat wordt gezien als de bruid die iedere vrijdagavond door de bruidegom – Am Jisraëel - weer opnieuw wordt verwelkomd. Rabbi Jannai riep altijd uit. bij het verwelkomen van de Sjabbat: “Kom bruid. kom bruid!” dat later gezongen werd in het bekende welkomstlied ‘Lecha dodi’: ‘kom mijn geliefde (Jisraëel) de bruid (Sjabbat) tegemoet - om de Sjabbat te verwelkomen’. en nog steeds in alle Sjoels wordt gezongen.

Wist je dat…..

…

Werknemer en werkgever gelijk worden op Sjabbat?

….Sjabbat werkt tegen uitbuiting van mensen als slaven of als loonslaven?

…Sjabbat rust en vrijheid is en ook vrijheid is voor de dieren op het veld en zelfs voor het milieu dat op Sjabbat bevrijd wordt van de onderwerping aan de mens?

…wij zes dagen slaaf zijn van de tirannie van de telefoon. elektronische spelletjes. chat. twitter. facebook. het mobieltje. de radio. de communicatie. de televisie. elektrische voorwerpen. computers. auto’s. onze carrière. ons beroep of onze zaak?

…wij op de Sjabbat weer tot onszelf komen en weer één worden met Hasjeem en ons gezin?

VERHAAL!!

Eli: “Is het jullie niet opgevallen bij de Sjabbat dat iedereen tot rust komt? Niet alleen de kinderen. de slaven en de dieren. maar ook het milieu wordt met rust gelaten. De menselijke heerschappij stopt een dag volledig. Luchtvervuiling en milieuproblemen komen even tot rust. In het moderne Israël is de Sjabbat werkelijk een verademing. Verkeer wordt in sommige wijken niet toegelaten. Het is een genot om de kinderen zorgeloos op straat te kunnen laten spelen. Heerlijk is ook dat wij één dag bevrijd zijn van uitlaatgassen. overlast door lawaai en vervuiling. De grond wordt met rust gelaten. men mag niet ploegen en oogsten”.

Avigail: “De rust geldt ook voor alle soorten planten en bomen omdat het niet toegestaan is om ook maar een tak of zelfs maar een blad af te snijden. De hele natuur. de bloemen. planten en dieren zijn vrijgemaakt op deze dag en leven in vrijheid. Niemand mag ze aanraken”.

Jalta: “Let op jongens en meisjes. Op Sjabbat laten wij zien dat wij niet de bezitters van de aarde zijn maar de aarde en het milieu zien als een geschenk van Boven. Iets dergelijks vinden wij ook in de mitsvot. voorschriften omtrent het Sjemieta- of Sjabbatjaar en het 50e Joveel of Jubeljaar. In het Sjabbatjaar of Joveeljaar laat men het beheer over het land vrij en hebben armen en buren evenveel rechten om van de oogst te nemen als de landeigenaar. Op deze manier maakt de boer duidelijk dat Hasjeem de uiteindelijke Bezitter is van het land. Niemand is eigenaar van het land. Wat een mooie gedachte!”.

Sjabbat Sjalom!

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net

Plaatjes zijn afkomstig van jeled.net